Müəllif : Əsgərova Gülnara Mayıl qızı
06:11:2026
Müəllif : Əsgərova Gülnara Mayıl qızı
DOİ : 10.30546/2790-5799.03.2026.615
Jurnalın nömrəsi : 2026-3
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 63-70
Tədqiqatın adı: BENTONİTİN ADSORBSİYA XASSƏLƏRİ VƏ ONUN KƏND TƏSƏRRÜFATINDA TƏTBİQİ İMKANLARI
Tədqiqatın məqsədi :
Müasir dövrdə sənayeləşmə və aqrotexniki tədbirlərin intensivləşməsi nəticəsində torpaqların ağır metallarla çirklənməsi kənd təsərrüfatı üçün əsas ekoloji problemlərdən birinə çevrilmişdir. Xüsusilə Şəki-Zaqatala iqtisadi zonasının boz-qəhvəyi torpaqlarında Cu+2 və Pb+2 ionlarının toplanması bitki məhsuldarlığının azalmasına və məhsulun keyfiyyətinin aşağı düşməsinə səbəb olur. Bu baxımdan təbii, ucuz və ekoloji cəhətdən təhlükəsiz sorbentlərin tətbiqi aktualdır. Tədqiqatın əsas məqsədi Qazax y
Tədqiqatın metodologiyası :
Tədqiqatlar 2025-2026-cı illərdə laboratoriya-vegetasiya təcrübəsi şəklində aparılmışdır. Obyekt kimi Şəki rayonunun karbonatlı boz-qəhvəyi torpağı seçilmişdir. Torpaq nümunələrinə 0, 1, 2, 3% bentonit əlavə edilmiş, fon çirklənməsi CuSO₄ 300 mq/kq və Pb(NO₃)₂ 200 mq/kq ilə modelləşdirilmişdir. Mütəhərrik formalar aseta-ammonium buferində AAS üsulu ilə 30 günlük inkubasiyadan sonra təyin edilmişdir. Torpağın su-fiziki və aqrokimyəvi xassələri ümumi qəbul olunmuş metodlarla analiz edilmişdir.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Əldə olunmuş nəticələr texnogen çirklənmiş torpaqların rekultivasiyası, ekoloji monitorinq tədbirlərinin həyata keçirilməsi və kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığının artırılması baxımından praktiki əhəmiyyət daşıyır.
Tədqiqatın nəticələri :
Müəyyən edilmişdir ki, 3% bentonit dozası mütəhərrik Cu+2-un miqdarını 68,4%, Pb+2-un miqdarını 74,1% azaltmışdır (p
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
İlk dəfə olaraq Şəki-Zaqatala zonasının torpaq-iqlim şəraiti üçün Qazax yatağı bentonitinin optimal 3% dozası müəyyən edilmiş, ağır metalların detoksikasiyası və torpağın aqrofiziki xassələrinə təsiri müqayisəli şəkildə qiymətləndirilmişdir.
Açar sözlər : bentonit, ağır metallar, adsorbsiya, torpaq, detoksikasiya, Şəki-Zaqatala regionu
06:11:2026
Автор : Əsgərova Gülnara Mayıl qızı
DOİ 10.30546/2790-5799.03.2026.615
Номер журнала : 2026-3
Страници статьи в журнале : 63-70
Название исследования :
АДСОРБЦИОННЫЕ СВОЙСТВА БЕНТОНИТА И ВОЗМОЖНОСТИ ЕГО ПРИМЕНЕНИЯ В СЕЛЬСКОМ ХОЗЯЙСТВЕ
Цель исследования :
Целью исследования является обоснование возможностей применения бентонита Казахского месторождения в сельском хозяйстве, повышения плодородия буро-коричневых почв, детоксикации ионов Cu+2 и Pb+2 на основе анализа его физико-химических свойств и адсорбционной способности.
Методология исследования :
Исследования проводились в форме лабораторно-вегетационного опыта в 2025-2026 гг. В качестве объекта была выбрана карбонатная буро-коричневая почва Шекинского района.
Важность исследовательского приложения :
Полученные результаты имеют практическое значение для рекультивации техногенно загрязненных почв.
Результаты исследования :
Установлено, что доза 3% бентонита снизила содержание подвижного Cu+2 на 68,4%, Pb +2на 74,1% (p
Научная новизна исследования :
Впервые определена оптимальная 3% доза казахского бентонита для почвенно-климатических условий Шеки-Загатальской зоны.
Ключевые слова : бентонит, тяжелые металлы, адсорбция, почва, детоксикация, Шеки-Загатальский регион
06:11:2026
Author : Əsgərova Gülnara Mayıl qızı
DOİ 10.30546/2790-5799.03.2026.615
Number of journal : 2026-3
Page of article in journal : 63-70
Title of the research :
ADSRPTİON PROPERTİES OF BENTONİTE AND POSSİBİLİTİES OF İTS APPLİCATİON İN AGRİCULTURE
The purpose of the research :
The purpose of the research is to substantiate the possibilities of application of bentonite of the Kazakh deposit in agriculture, improvement of fertility of brown-gray soils, detoxification of Cu+2 and Pb+2 ions based on the analysis of its physical-chemical properties and adsorption capacity.
The methodology of the research :
The research was carried out in the form of laboratory-vegetation experiment in 2025-2026. Carbonate brown-gray soil of Sheki region was selected as the object. 0, 1, 2, 3% bentonite was added to soil samples, background pollution was modeled with CuSO₄ 300 mg/kg and Pb(NO₃)₂ 200 mg/kg. Mobile forms were determined by AAS method in acetate-ammonium buffer after 30 days of incubation.
The practical importance of the research :
The obtained results are of practical importance for reclamation of technogenically polluted soils.
The results of the research :
It was determined that 3% bentonite dose reduced the amount of mobile Cu+2 by 68.4% and Pb+2 by 74.1% (p
The scientific novelty of research :
For the first time, the optimal 3% dose of Kazakh bentonite was determined for the soil-climatic conditions of the Sheki-Zagatala zone.
Keywords : bentonite, heavy metals, adsorption, soil, detoxification, Sheki-Zagatala region