Müəllif : Aslanov Həsənəli Əsəd
06:11:2026
Müəllif : Aslanov Həsənəli Əsəd
DOİ : 10.30546/2790-5799.03.2026.726
Jurnalın nömrəsi : 2026-3
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 15-22
Tədqiqatın adı: SUVARMA ŞƏRAİTİNDƏ MİNERAL GÜBRƏLƏRİN GÜNƏBAXANIN (HELIANTHUS ANNUUS) YARPAQ SƏTHİNƏ TƏSİRİ
Tədqiqatın məqsədi :
İşin əsas məqsədi Gəncə-Daşkəsən iqtisadi rayonunun suvarılan boz-qəhvəyi (şabalıdı) torpaqlarında günəbaxanın mineral qidalanmasının tənzimlənməsi imkanlarını araşdırmaq və gübrələmənin bitkinin böyüməsi, inkişafı, məhsuldarlığı, keyfiyyəti, eləcə də bioloji və təsərrüfat göstəricilərinə təsirini müəyyənləşdirmək olmuşdur.
Tədqiqatın metodologiyası :
Sahə sınaqları üç təkrarda aparılmış, hər bir variant üçün 100 m² (40×2,5 m) sahə ayrılmışdır. Günəbaxan 50×35 sm sxemi üzrə cərgə üsulu ilə, hektara 15 kq toxum normasında səpilmişdir. Qidalanmada 34,7% azotlu ammonium nitrat, 18,7% fosforlu sadə superfosfat və 46% kaliumlu kalium sulfatdan istifadə olunmuşdur. Fosfor və kaliumun 80%-i payız şumuna, qalan hissəsi yemləmə zamanı, azot isə iki mərhələdə yemləmə yolu ilə verilmişdir. Fenoloji müşahidələr iki təkrarda 25 bitki üzərində aparılmış və
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Aparılan sınaqlarda boz-qəhvəyi torpaqlarda günəbaxanın qidalanmasının yaxşılaşdırılması baxımından ən yüksək göstəricilər N120P120K120 variantında qeydə alınmışdır. Alınan nəticələr həmin gübrə normasının region şəraitində praktik tətbiq üçün fermer təsərrüfatlarına tövsiyə edilməsinə əsas vermişdir.
Tədqiqatın nəticələri :
Mineral gübrələmə günəbaxanın inkişaf mərhələləri boyunca bir bitkinin formalaşdırdığı yarpaq səthini nəzərəçarpacaq dərəcədə artırmışdır. Nəzarətlə müqayisədə artım 4–6 yarpaq mərhələsində 76,7–304,7 sm², qönçələmə dövründə 129,6–512,1 sm², çiçəkləmə mərhələsində isə 215,1–817,4 sm² olmuşdur. Bütün müşahidə olunan inkişaf mərhələlərində ən böyük yarpaq səthi N120P120K120 tətbiq edilən variantda müəyyən edilmişdir.
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
İş nəticəsində suvarılan boz-qəhvəyi torpaqlarda mineral gübrə normalarının dəyişdirilməsi ilə günəbaxanın müxtəlif inkişaf mərhələlərində bir bitkiyə düşən yarpaq səthinin əhəmiyyətli şəkildə dəyişdiyi müəyyən edilmişdir.
Açar sözlər : suvarma, günəbaxan, boz-qəhvəyi, torpaq, mineral gübrələr, inkişaf fazaları, yar¬paq səthi
06:11:2026
Автор : Aslanov Həsənəli Əsəd
DOİ 10.30546/2790-5799.03.2026.726
Номер журнала : 2026-3
Страници статьи в журнале : 15-22
Название исследования :
ВЛИЯНИЕ МИНЕРАЛЬНЫХ УДОБРЕНИЙ НА ЛИСТОВУЮ ПОВЕРХНОСТЬ ПОДСОЛНЕЧНИКА (HELIANTHUS ANNUUS) В УСЛОВИЯХ ОРОШЕНИЯ
Цель исследования :
Работа была направлена на оценку условий минерального питания подсолнечника на орошаемых серо-коричневых (каштановых) почвах Гянджа-Дашкесанского экономического района. Особое внимание уделялось влиянию удобрений на рост, развитие, продуктивность, качество и отдельные биологические и хозяйственные признаки растений.
Методология исследования :
Полевой опыт заложен в трёх повторениях; площадь каждого варианта составляла 100 м² (40×2,5 м). Подсолнечник высевали рядовым способом по схеме 50×35 см при норме 15 кг семян на гектар. Использовали аммиачную селитру с содержанием азота 34,7%, простой суперфосфат с 18,7% фосфора и сульфат калия с 46% калия. Восемьдесят процентов фосфорных и калийных удобрений вносили под осеннюю вспашку, остальные 20% — в подкормку; азот распределяли на две подкормки. Фенологические наблюдения проводили на 25 ра
Важность исследовательского приложения :
Наиболее благоприятный комплекс показателей при изучении питания подсолнечника был получен в варианте N120P120K120. Полученная норма может рассматриваться как практически применимая для условий исследуемого региона.
Результаты исследования. Внесение минеральных удобрений способствовало увеличению площади листьев одного растения на протяжении основных фаз развития. По сравнению с контролем прирост составил 76,7–304,7 см² в фазе 4–6 листьев, 129,6–512,1 см² в период бутонизации и 215,1–817,4 см² в
Результаты исследования :
Научная новизна исследования :
Установлено, что изменение режима минерального питания заметно отражается на формировании листовой поверхности одного растения в разные периоды развития подсолнечника.
Ключевые слова : орошение, подсолнечник, серо-коричневая почва, мине¬раль¬ные удоб¬рения, фазы развития, листовая поверхность.
06:11:2026
Author : Aslanov Həsənəli Əsəd
DOİ 10.30546/2790-5799.03.2026.726
Number of journal : 2026-3
Page of article in journal : 15-22
Title of the research :
THE EFFECT OF MINERAL FERTILIZERS ON THE LEAF SURFACE AREA OF SUNFLOWER (Helianthus annuus) UNDER IRRIGATION CONDITIONS
The purpose of the research :
This study aimed to assess the nutritional conditions required for sunflower production on irrigated gray-brown (chestnut) soils of the Ganja-Dashkasan economic region and to determine how mineral fertilization affects plant growth, development, productivity, quality, and selected biological and economic characteristics.
The methodology of the research :
Field trials were arranged in three replications, with a treatment area of 100 m² (40 × 2.5 m). Sunflower was sown in rows at 50 × 35 cm spacing, using 15 kg of seed per hectare. The fertilizer sources were ammonium nitrate (34.7% N), simple superphosphate (18.7% P), and potassium sulfate (46% K). Eighty percent of the phosphorus and potassium fertilizers was incorporated during autumn plowing, whereas the remaining 20% was supplied as top dressing. Nitrogen was divided into two top-dressing app
The practical importance of the research :
Among the tested treatments, N120P120K120 produced the most favorable indicators for the nutritional optimization of sunflower on the studied gray-brown soils. The treatment was therefore identified as a suitable fertilizer rate for practical consideration under the conditions of the study region.
The results of the research :
Mineral fertilization increased the total leaf surface per plant during all assessed developmental stages. Relative to the unfertilized control, the increase amounted to 76.7–304.7 cm² at the 4–6 leaf stage, 129.6–512.1 cm² at budding, and 215.1–817.4 cm² at flowering. The largest leaf surface values across the developmental stages were recorded with N120P120K120.
The scientific novelty of research :
The experiment demonstrated that the fertilizer regime significantly influenced the formation of leaf surface per sunflower plant throughout the main developmental stages.
Keywords : irrigation, sunflower, gray-brown soil, mineral fertilizers, developmental stages, leaf surface area