Müəllif : Hasanli Amal Rasim
07:08:2026
Müəllif : Hasanli Amal Rasim
DOİ : 10.30546/2790-5799.03.2026.607
Jurnalın nömrəsi : 2026-3
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 82-90
Tədqiqatın adı: AZƏRBAYCANDA AQRAR SEKTORUN MALİYYƏLƏŞDİRİLMƏSİNİN FUNKSİONAL SƏMƏRƏLİLİYİNİN QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
Tədqiqatın məqsədi :
Azərbaycanda aqrar sektorun bank kreditləri ilə maliyyələşdirilməsinin funksional səmərəliliyini qiymətləndirmək, kredit portfelinin həcmi, müddət və valyuta strukturu ilə kənd təsərrüfatı məhsulunun dinamikası arasındakı uyğunluğu müəyyənləşdirmək və maliyyə təsirinin gücləndirilməsi istiqamətlərini əsaslandırmaqdır.
Tədqiqatın metodologiyası :
2020-2024-cü illər üzrə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin və Mərkəzi Bankın rəsmi məlumatları əsasında dinamik, struktur, indeks və müqayisəli təhlil aparılmışdır. Kredit tutumu, uzunmüddətli kreditlərin payı, manatlaşma səviyyəsi, kredit qaytarımı və əsas fondlarla təminat göstəriciləri hesablanmış, nəticələr Microsoft Excel 2021 və Python 3.11 proqramlarında emal edilmişdir.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Təklif edilən göstəricilər sistemi aqrar kredit siyasətinin monitorinqində, güzəştli maliyyələşmə proqramlarının qiymətləndirilməsində və bankların sektor üzrə kredit strategiyalarının formalaşdırılmasında istifadə oluna bilər.
Tədqiqatın nəticələri :
2020-2024-cü illərdə kənd təsərrüfatının nominal ümumi məhsulu 54,2 faiz, aqrar sahənin əsas fondları 19,2 faiz artdığı halda, hüquqi şəxslərə verilmiş bank kreditlərinin qalıq həcmi 11,0 faiz azalmışdır. Kredit tutumu 6,3 faizdən 3,6 faizə enmiş, uzunmüddətli kreditlərin payı 93,1 faizdən 85,8 faizə, manatla kreditlərin payı isə 76,5 faizdən 72,1 faizə dəyişmişdir. Bu nəticələr aqrar artımın bank kreditləri ilə tam sinxronlaşmadığını və maliyyələşmənin əhatə dairəsinin genişləndirilməsinə ehtiy
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Aqrar maliyyənin funksional səmərəliliyi kreditin yalnız həcmi ilə deyil, onun məhsula nisbəti, müddət strukturu, valyuta tərkibi və nominal kredit qaytarımının vahid analitik çərçivədə birləşdirilməsi əsasında qiymətləndirilmişdir.
Açar sözlər : aqrar maliyyə, bank krediti, kredit tutumu, uzunmüddətli maliyyələşmə, manatlaşma, kənd təsərrüfatı, maliyyə səmərəliliyi
07:08:2026
Автор : Hasanli Amal Rasim
DOİ 10.30546/2790-5799.03.2026.607
Номер журнала : 2026-3
Страници статьи в журнале : 82-90
Название исследования :
ОЦЕНКА ФУНКЦИОНАЛЬНОЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ ФИНАНСИРОВАНИЯ АГРАРНОГО СЕКТОРА АЗЕРБАЙДЖАНА
Цель исследования :
оценить функциональную эффективность банковского финансирования аграрного сектора Азербайджана, определить соответствие между объемом, срочной и валютной структурой кредитного портфеля и динамикой сельскохозяйственной продукции, а также обосновать направления усиления финансового воздействия.
Методология исследования :
на основе официальных данных Государственного комитета по статистике и Центрального банка Азербайджанской Республики за 2020-2024 годы применены динамический, структурный, индексный и сравнительный анализ. Рассчитаны кредитоемкость, доля долгосрочных кредитов, уровень манатизации, номинальная отдача кредита и обеспеченность основными фондами; данные обработаны в Microsoft Excel 2021 и Python 3.11.
Важность исследовательского приложения :
предложенная система показателей может использоваться при мониторинге аграрной кредитной политики, оценке программ льготного финансирования и формировании отраслевых кредитных стратегий банков.
Результаты исследования :
в 2020-2024 годах номинальная валовая продукция сельского хозяйства выросла на 54,2%, основные фонды отрасли — на 19,2%, тогда как остаток банковских кредитов юридическим лицам сократился на 11,0%. Кредитоемкость снизилась с 6,3% до 3,6%, доля долгосрочных кредитов изменилась с 93,1% до 85,8%, а доля кредитов в манатах — с 76,5% до 72,1%. Результаты показывают, что рост аграрного сектора не полностью синхронизирован с банковским кредитованием и требует расширения охвата финансирования.
Научная новизна исследования :
функциональная эффективность аграрного финансирования оценена не только по объему кредита, но и путем объединения в единой аналитической системе его отношения к продукции, срочной структуры, валютного состава и номинальной отдачи кредита.
Ключевые слова : аграрное финансирование, банковский кредит, кредитоемкость, долгосрочное финансирование, манатизация, сельское хозяйство, финансовая эффективность
07:08:2026
Author : Hasanli Amal Rasim
DOİ 10.30546/2790-5799.03.2026.607
Number of journal : 2026-3
Page of article in journal : 82-90
Title of the research :
FUNCTIONAL EFFICIENCY OF AGRICULTURAL FINANCING IN AZERBAIJAN
The purpose of the research :
to assess the functional efficiency of bank financing in Azerbaijan’s agricultural sector, identify the consistency between the volume, maturity and currency structure of the credit portfolio and the dynamics of agricultural output, and substantiate measures for strengthening the financial impact.
The methodology of the research :
dynamic, structural, index and comparative analyses were conducted using official data of the State Statistical Committee and the Central Bank of the Republic of Azerbaijan for 2020-2024. Credit intensity, the share of long-term loans, the manatization ratio, nominal credit return and fixed-asset coverage were calculated, and the data were processed in Microsoft Excel 2021 and Python 3.11.
The practical importance of the research :
the proposed indicator system can be used to monitor agricultural credit policy, evaluate concessional financing programmes and formulate sectoral lending strategies of banks.
The results of the research :
during 2020-2024, nominal gross agricultural output increased by 54.2% and fixed assets in the sector by 19.2%, while the outstanding bank loans to legal entities declined by 11.0%. Credit intensity decreased from 6.3% to 3.6%, the share of long-term loans changed from 93.1% to 85.8%, and the share of manat-denominated loans from 76.5% to 72.1%. The results indicate that agricultural growth was not fully synchronized with bank lending and that the coverage of financing needs to be expanded.
The scientific novelty of research :
the functional efficiency of agricultural finance was assessed not only by the volume of credit but by integrating the credit-to-output ratio, maturity structure, currency composition and nominal credit return into a single analytical framework.
Keywords : agricultural finance, bank credit, long-term financing, manatization, agriculture, financial efficiency