Müəllif : Məmmədova Günel Elman
31:07:2026
Müəllif : Məmmədova Günel Elman
DOİ : 10.30546/2790-5799.02.2026.4040
Jurnalın nömrəsi : 2026-2
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 96-102
Tədqiqatın adı: MUĞAN–SALYAN KADASTR RAYONUNUN PEYK MƏLUMATLARI VƏ ARCGIS PROQRAMI ƏSASINDA HİDROLOJİ VƏZİYYƏTİNİN XƏRİTƏLƏŞDİRİLMƏSİ
Tədqiqatın məqsədi :
Muğan–Salyan kadastr rayonunun hidroloji vəziyyətini peyk məlumatları və ArcGIS proqramı vasitəsilə təhlil etmək və xəritələşdirməkdir. Məqsəd həmçinin ərazidə su resurslarının paylanmasını, çay şəbəkəsinin quruluşunu və su axınlarının istiqamətini müəyyən edərək, onların idarə olunmasına elmi əsas yaratmaqdır.
Tədqiqatın metodologiyası :
Tədqiqatın metodologiyası coğrafi informasiya sistemləri (CİS) texnologiyaları və ArcGIS proqramının hidroloji alətləri istifadə edilmişdir. ASTER peyk məlumatları əsasında rəqəmsal relyef modeli qurulmuş, Fill, Flow Direction, Flow Accumulation, Stream Order və Stream to Feature kimi alətlər vasitəsilə su axını modelləşdirilmiş və çay şəbəkəsi Straxler üsulu ilə təsnif edilmişdir. Əldə olunan məlumatlar xəritə formasında vizuallaşdırılmışdır.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti nəticələri su resurslarının idarə olunması, suvarma sistemlərinin planlaşdırılması, daşqın risklərinin qiymətləndirilməsi və ekoloji monitorinq üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu yanaşma regionda kənd təsərrüfatının inkişafına, su ehtiyatlarının səmərəli istifadəsinə və təbii fəlakətlərin qarşısının alınmasına töhfə verir.
Tədqiqatın nəticələri :
Tədqiqatın nəticələri göstərmişdir ki, tədqiqat ərazisində çay şəbəkəsi mürəkkəb quruluşa malikdir və əsasən birinci dərəcəli şaxələr üstünlük təşkil edir (65,03%). Yüksək dərəcəli çay şəbəkələri əsasən Saatlı–Sabirabad istiqamətində cəmlənmişdir. Bu isə həmin ərazilərdə su axınının daha intensiv olduğunu göstərir. Eyni zamanda, süni su kanallarının regionun su təminatında mühüm rol oynadığı müəyyən edilmişdir.
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Tədqiqatın elmi yeniliyi peyk məlumatları ilə ArcGIS hidroloji alətlərinin inteqrasiyası əsasında Muğan–Salyan kadastr rayonunun hidroloji vəziyyətinin kompleks şəkildə xəritələşdirilməsidir. Həmçinin Straxler üsulu ilə aparılan kəmiyyət təhlili regionun hidroloji xüsusiyyətlərini daha dəqiq qiymətləndirməyə imkan vermişdir.
Açar sözlər : hidroloji xəritələşdirmə, ArcGIS, peyk məlumatları, çay şəbəkəsi, Straxler üsulu,
31:07:2026
Автор : Məmmədova Günel Elman
DOİ 10.30546/2790-5799.02.2026.4040
Номер журнала : 2026-2
Страници статьи в журнале : 96-102
Название исследования :
КАРТОГРАФИРОВАНИЕ ГИДРОЛОГИЧЕСКОГО СОСТОЯНИЯ МУГАНО-САЛЬЯНСКОГО КАДАСТРОВОГО РАЙОНА НА ОСНОВЕ СПУТНИКОВЫХ ДАННЫХ И ПРОГРАММЫ ARCGIS
Цель исследования :
Aнализ и картографирование гидрологического состояния Мугано-Сальянского кадастрового района с использованием спутниковых данных и программы ArcGIS. Также целью является определение распределения водных ресурсов, структуры речной сети и направления водных потоков с целью создания научной основы для их управления.
Методология исследования :
Методология исследования использованы технологии географических информационных систем (ГИС) и гидрологические инструменты программы ArcGIS. На основе спутниковых данных ASTER построена цифровая модель рельефа, с помощью инструментов Fill, Flow Direction, Flow Accumulation, Stream Order и Stream to Feature выполнено моделирование водного стока, а речная сеть классифицирована по методу Стралера. Полученные данные визуализированы в виде карт.
Важность исследовательского приложения :
Практическая значимость исследования имеют важное значение для управления водными ресурсами, планирования оросительных систем, оценки риска наводнений и экологического мониторинга. Данный подход способствует развитию сельского хозяйства региона, эффективному использованию водных ресурсов и предотвращению природных катастроф.
Результаты исследования :
Результаты исследования показали, что речная сеть исследуемой территории имеет сложную структуру и преимущественно состоит из водотоков первого порядка (65,03%). Более высокие порядки речной сети в основном сосредоточены в направлении Саатлы–Сабирабад, что свидетельствует о более интенсивном водном стоке в этих районах. Также установлено, что искусственные каналы играют важную роль в водоснабжении региона.
Научная новизна исследования :
Научная новизна исследования заключается в комплексном картографировании гидрологического состояния Мугано-Сальянского кадастрового района на основе интеграции спутниковых данных и гидрологических инструментов ArcGIS. Кроме того, количественный анализ по методу Стралера позволил более точно оценить гидрологические особенности региона.
Ключевые слова : гидрологическое картографирование, ArcGIS, спутниковые данные, речная сеть,
31:07:2026
Author : Məmmədova Günel Elman
DOİ 10.30546/2790-5799.02.2026.4040
Number of journal : 2026-2
Page of article in journal : 96-102
Title of the research :
MAPPING OF THE HYDROLOGICAL CONDITION OF THE MUGHAN–SALYAN CADASTRAL REGION BASED ON SATELLITE DATA AND ARCGIS SOFTWARE
The purpose of the research :
To analyze and map the hydrological condition of the Mughan–Salyan cadastral region using satellite data and ArcGIS software. The study also aims to determine the distribution of water resources, the structure of the river network, and the direction of water flows in order to provide a scientific basis for their management.
The methodology of the research :
The methodology of the study employs Geographic Information Systems (GIS) technologies and hydrological tools of ArcGIS software. A digital elevation model was developed based on ASTER satellite data, and water flow was modeled using tools such as Fill, Flow Direction, Flow Accumulation, Stream Order, and Stream to Feature. The river network was classified using the Strahler method. The obtained data were visualized in map form.
The practical importance of the research :
The practical significance of the study is important for water resource management, irrigation planning, flood risk assessment, and environmental monitoring. This approach contributes to the development of agriculture in the region, efficient use of water resources, and prevention of natural hazards.
The results of the research :
The results of the study show that the river network in the study area has a complex structure and is mainly dominated by first-order streams (65.03%). Higher-order streams are mainly concentrated in the Saatly–Sabirabad direction, indicating more intensive water flow in these areas. It was also determined that artificial canals play an important role in the water supply of the region.
The scientific novelty of research :
The scientific novelty of the study lies in the comprehensive mapping of the hydrological condition of the Mughan–Salyan cadastral region based on the integration of satellite data and ArcGIS hydrological tools. In addition, the quantitative analysis using the Strahler method allowed for a more accurate assessment of the hydrological characteristics of the region.
Keywords : hydrological mapping, ArcGIS, satellite data, river network,