Müəllif : Guliyeva Solmaz Namiq
28:07:2026
Müəllif : Guliyeva Solmaz Namiq
DOİ : 10.30546/2790-5799.02.2026.4052
Jurnalın nömrəsi : 2026-2
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 46-52
Tədqiqatın adı: ALLİUM L. CİNSİNİN BƏZİ YABANI NÖVLƏRİNİN BİOEKOLOJİ ANALİZİ VƏ SENOPOPULYASİYA SRUKTURUNUN TƏHLİLİ
Tədqiqatın məqsədi :
Tədqiqаt işinin məqsədi Allium L.cinsinə aid olan Allium paradoxum (Bieb) G.Don f, Allium rotundum L.və Allium ursinum L. yabanı növlərinin bioekoloji xüsusiyyətlərini araşdırmaq və senopopulyasiyalarının (SP) mövcud vəziyyətini qiymətləndirməkdir.
Tədqiqatın metodologiyası :
Növlərin təyini Azərbaycan fundamental floralarına əsasən, taksonların adlandırılması APG IV, “WFO” sisteminə istinadən edilmişdir.Həyatı formalar,fenoloji müşahidələr, floristik-geobotaniki göstəricilər, bitkilərin bolluğu, areoloji tədqiqatlar klassik və müassir metodlara istinadən yerinə yetirilmişdir.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Tədqiqatın nəticələri tədqiq olunan növlərin təbii senopopulyasilarının vəziyyətini və inkişaf perspektivlərini qiymətləndirmək üçün əsas təşkil edir ki, bu da onların qorunması üçün tövsiyələr hazırlamaq üçün vacibdir. İşin əsas nəticələri regional floristik xülasələrin və təlimatların yaradılmasında, ətraf mühit problemlərinin həllində, xüsusən də iqtisadi dəyəri olan soğan florasının tərkibinin təhlilində (tibb, farmakologiya, landşaft bağçılığı və s.) istifadə edilə bilər.
Tədqiqatın nəticələri :
Vegetativ və reproduktiv orqanların morfoloji əlamətlərinin dəyişkənlik strukturunun öyrənilməsi növlər üçün ümumi olan bir sıra qanunauyğunluqları aşkar etmişdir.Yabanı soğanların təbii senopopulyasiyalarının qiymətləndirilməsi göstərdi ki, 1 SP kritik vəziyyətdədir; bu SP II A. ursinum L.-dir ki, bu da həddindən artıq tapdalanma və mal-qara tərəfindən həddindən artıq otarılma şəklində yüksək antropogen təzyiqə məruz qalır.
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Allium cinsinə aid olan Allium paradoxum (Bieb) G.Don f,, Allium rotundum L.və Allium ursinum L.yabanı növlərin bioekoloji təhlili aparılmış, floragenezi və senopopulyasiyalarının vəziyyəti dəqiqləşdirilmişdir.
Açar sözlər : soğanaq, çiçəkyanlığı, bulbil, mezofit, çətir
28:07:2026
Автор : Guliyeva Solmaz Namiq
DOİ 10.30546/2790-5799.02.2026.4052
Номер журнала : 2026-2
Страници статьи в журнале : 46-52
Название исследования :
БИОЭКОЛОГИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ И ИЗУЧЕНИЕ СТРУКТУРЫ ЦЕНОПУЛЯЦИЙ НЕКОТОРЫХ ДИКОРАСТУЩИХ ВИДОВ РОДА ALLIUM L
Цель исследования :
Изучение биоэкологических характеристик дикорастущих видов Allium paradoxum (Bieb) G.Don f, Allium rotundum L. и Allium ursinum L., принадлежащих к роду Allium L., и оценка текущего состояния их ценопопуляций (СП).
Методология исследования :
Виды определялись на основе фундаментальных флор Азербайджана, таксоны были названы по системе APG IV, «WFO». Жизненные формы, фенологические наблюдения, флористико-геоботанические показатели, численность растений, ареологические исследования проводились с использованием классических и современных методов.
Важность исследовательского приложения :
Результаты исследования служат основой для оценки состояния и перспектив развития природных ценопопуляций изучаемых видов, что важно для разработки рекомендаций по их охране. Основные результаты работы могут быть использованы при создании региональных флористических обзоров и руководств, при решении экологических проблем, в частности, при анализе состава луковичной флоры, имеющей экономическую ценность (медицина, фармакология, ландшафтное садоводство и др.).
Результаты исследования :
Изучение структуры изменчивости морфологических признаков вегетативных и репродуктивных органов выявило ряд закономерностей, общих для данного вида. Оценка природных ценопопуляций дикого лука показала, что 1 СП находится в критическом состоянии; это СП II A. ursinum L., подверженный высокому антропогенному давлению в виде чрезмерного вытаптывания и перевыпаса скота.
Научная новизна исследования :
Проведен биоэкологический анализ дикорастущих видов Allium paradoxum (Bieb) G.Don f, Allium rotundum L. и Allium ursinum L., принадлежащих к роду Allium L., а также уточнены флорогенез и состояние их ценопопуляций.
Ключевые слова : луковица, околоцветник, бульба, мезофит, зонтик
28:07:2026
Author : Guliyeva Solmaz Namiq
DOİ 10.30546/2790-5799.02.2026.4052
Number of journal : 2026-2
Page of article in journal : 46-52
Title of the research :
BIOECOLOGICAL ANALYSIS AND STUDY OF THE CENOPOPULATION STRUCTURE OF SOME WILD SPECIES OF THE GENUS ALLIUM L.
The purpose of the research :
The aim of the research is to investigate the bioecological characteristics of the wild species Allium paradoxum (Bieb) G.Don f., Allium rotundum L. and Allium ursinum L. belonging to the genus Allium L. and to assess the current status of their cenopopulations (CP).
The methodology of the research :
The species were determined based on the fundamental floras of Azerbaijan, and the taxa were named according to the APG IV, "WFO" system. Life forms, phenological observations, floristic-geobotanical indicators, plant abundance, and areological studies were carried out using classical and modern methods.
The practical importance of the research :
The results of the study form the basis for assessing the state and development prospects of natural cenopopulations of the studied species, which is important for developing recommendations for their protection. The main results of the work can be used in the creation of regional floristic summaries and guidelines, in solving environmental problems, in particular, in the analysis of the composition of the bulbous flora, which has economic value (medicine, pharmacology, landscape gardening, etc.
The results of the research :
The study of the structure of variability of morphological characters of vegetative and reproductive organs revealed a number of patterns common to species. Assessment of natural cenopopulations of wild onions showed that 1 CP is in a critical state; this is CP II A. ursinum L., which is subject to high anthropogenic pressure in the form of excessive trampling and overgrazing by livestock
The scientific novelty of research :
A bioecological analysis of the wild species Allium paradoxum (Bieb) G.Don f,, Allium rotundum L., and Allium ursinum L. belonging to the Allium genus was conducted, and the floragenesis and status of their cenopopulations were clarified.
Keywords : onion, bulbil, floret, bulbil, mesophyte, umbrella