Müəllif : Dilavərov Fərid Oqtay
20:05:2026
Müəllif : Dilavərov Fərid Oqtay
DOİ : 10.30546/2790-5799.02.2026.4051
Jurnalın nömrəsi : 2026-2
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 156-164
Tədqiqatın adı: Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun aqrobiznesinin səmərəliliyinin artırılmasında blokçeyn və Sİ-in rolu
Tədqiqatın məqsədi :
Blokçeyn və süni intellektin Qarabağ və Şərqi Zəngəzur aqrobiznesinin iqtisadi səmərəliliyinə təsirini qiymətləndirmək, habelə münaqişədən sonrakı bərpa şəraitində onların mərhələli şəkildə tətbiqi mexanizmlərini əsaslandırmaq
Tədqiqatın metodologiyası :
Logaritmik istehsal funksiyaları, sabit effektli panel modelləri, stokastik sərhəd analizi (SFA) və xalis cari dəyər və həssaslıq analizindən istifadə edərək xərc-fayda qiymətləndirməsi tətbiq edilmişdir. Məlumat bazasına statistik məlumatlar, dövlət orqanlarının materialları və analitik mənbələr daxildir.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Nəticələr kənd təsərrüfatının rəqəmsallaşdırılması üzrə regional proqramların, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda pilot layihələrin işlənib hazırlanmasında, məhsulların izlənməsi sistemlərinin yaradılmasında və məhsuldarlığın artırılmasına, xərclərin azaldılmasına və ixrac potensialının genişləndirilməsinə yönəlmiş dövlət dəstəyi tədbirlərinin formalaşdırılmasında istifadə oluna bilər.
Tədqiqatın nəticələri :
Blokçeynin tədarük zəncirlərinin şəffaflığını artırdığı və əməliyyat xərclərini azaltdığı, süni intellektin məhsuldarlığın artmasına və resurslardan daha səmərəli istifadəyə töhfə verdiyi və onların birgə tətbiqi məhsulun keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması, bazarlara çıxışın genişləndirilməsi və bölgənin aqrobiznesinin iqtisadi dayanıqlığının artırılması ilə ifadə olunan sinergetik effekt meydana gətirdiyi müəyyən
edilmişdir.
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun aqrobiznesi üçün ilk dəfə olaraq ekonometrik və ssenari yanaşmalarının inteqrasiyasına əsaslanan blokçeyn və süni intellektin eyni vaxtda təsirinin kompleks iqtisadi qiymətləndirilməsi təklif edilmişdir; onların təsir kanalları Məhsuldarlıq, əməliyyat xərcləri və bazar əlavə dəyəri ilə əsaslandırılmışdır.
Açar sözlər : aqrobiznes, blokçeyn, süni intellekt, iqtisadi səmərəlilik, Qarabağ, Şərqi Zəngəzur, izlənilə bilən.
20:05:2026
Автор : Dilavərov Fərid Oqtay
DOİ 10.30546/2790-5799.02.2026.4051
Номер журнала : 2026-2
Страници статьи в журнале : 156-164
Название исследования :
РОЛЬ БЛОКЧЕЙНА и ИИ В ПОВЫШЕНИИ ЭФФЕКТИВНОСТИ АГРОБИЗНЕСА КАРАБАХА И ВОСТОЧНОГО ЗАНГЕЗУРА
Цель исследования :
Оценить влияние блокчейна и искусственного интеллекта на экономическую эффективность агробизнеса Карабаха и Восточного Зангезура, а также обосновать механизмы их поэтапного внедрения в условиях постконфликтного восстановления.
Методология исследования :
Применены логарифмические производственные функции, панельные модели с фиксированными эффектами, стохастический пограничный анализ (SFA), а также оценка затрат и выгод с использованием чистой приведённой стоимости и анализа чувствительности. Информационная база включает статистические данные, материалы государственных органов и аналитические источники.
Важность исследовательского приложения :
Результаты могут быть использованы при разработке региональных программ цифровизации сельского хозяйства, пилотных проектов в Карабахе и Восточном Зангезуре, создании систем прослеживаемости продукции и формировании мер государственной поддержки, направленных на повышение производительности, снижение издержек и расширение
экспортного потенциала.
Результаты исследования :
Установлено, что блокчейн повышает прозрачность цепочек поставок и снижает транзакционные издержки, искусственный интеллект способствует росту урожайности и более рациональному использованию ресурсов, а их совместное применение формирует синергетический эффект, выражающийся в улучшении качества продукции, расширении доступа к рынкам и повышении экономической устойчивости агробизнеса региона.
Научная новизна исследования :
Впервые для агробизнеса Карабаха и Восточного Зангезура предложена комплексная экономическая оценка одновременного влияния блокчейна и искусственного интеллекта на основе интеграции эконометрических и сценарных подходов; обоснованы каналы их воздействия через производительность, транзакционные издержки и рыночную добавленную стоимость.
Ключевые слова : агробизнес, блокчейн, искусственный интеллект, экономическая эффективность, Карабах, Восточный Зангезур, прослеживаемость.
20:05:2026
Author : Dilavərov Fərid Oqtay
DOİ 10.30546/2790-5799.02.2026.4051
Number of journal : 2026-2
Page of article in journal : 156-164
Title of the research :
The role of blockchain and AI in improving the efficiency of agribusiness in Karabakh and Eastern Zangezur
The purpose of the research :
To assess the impact of blockchain and artificial intelligence on the economic efficiency of agribusiness in Karabakh and Eastern Zangezur, as well as to substantiate the mechanisms for their phased implementation in post-conflict reconstruction.
The methodology of the research :
Logarithmic production functions, fixed-effect panel models, stochastic boundary value analysis (SFA), and cost-benefit estimates using net present value and sensitivity analysis are applied. The information base includes statistical data, materials from government agencies, and analytical sources.
The practical importance of the research :
The results can be used in the development of regional agricultural digitalization programs, pilot projects in Karabakh and Eastern Zangezur, the creation of product traceability systems and the formation of government support measures aimed at increasing productivity,
reducing costs and expanding export potential.
The results of the research :
It was found that blockchain increases the transparency of supply chains and reduces transaction costs, artificial intelligence contributes to higher yields and more rational use of resources, and their joint use forms a synergistic effect, expressed in improving product quality, expanding market access and increasing the economic sustainability of the region's agribusiness
The scientific novelty of research :
For the first time for agribusiness in Karabakh and Eastern Zangezur, a comprehensive economic assessment of the simultaneous impact of blockchain and artificial intelligence based on the integration of econometric and scenario approaches is proposed; the channels of their impact through productivity, transaction costs and market added value are substantiated.
Keywords : agribusiness, blockchain, artificial intelligence, economic efficiency, Karabakh, Eastern Zangezur, traceability