Müəllif : Zeynallı Elay Cəlal
29:04:2026
Müəllif : Zeynallı Elay Cəlal
DOİ : 10.30546/2790-5799.02.2026.4058
Jurnalın nömrəsi : 2026-2
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 135-145
Tədqiqatın adı: AQRAR SAHƏDƏ MÜHASİBAT UÇOTUNUN FORMALAŞMASI VƏ İNKİŞAFI
Tədqiqatın məqsədi :
Tədqiqatın məqsədi aqrar sahədə mühasibat uçotunun nəzəri-praktik formalaşma və inkişaf yolunu tarixi-xronoloji ardıcıllıqla araşdırmaq, müxtəlif beynəlxalq məktəblərin və standartların qarşılıqlı təsirini sistemli şəkildə təhlil etmək və aqrar sahədə mühasibat uçotunun inkişaf perspektivlərini Azərbaycan kontekstində qiymətləndirməkdir
Tədqiqatın metodologiyası :
Tədqiqat tarixi-müqayisəli təhlil, ədəbiyyat icmalı və ikinci dərəcəli mənbələrin sistemli sintezi əsasında aparılmışdır. Mənbə bazasına aqrar mühasibatın tarixi inkişafını əks etdirən elmi əsərlər, beynəlxalq mühasibat standartları, normativ sənədlər və müasir empirik araşdırmalar daxil edilmişdir.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Tədqiqatın nəticələri Azərbaycanda aqrar sahədə mühasibat uçotunun təkmilləşdirilməsi, MUBS 41 standartının daha effektiv tətbiqi və rəqəmsal uçot sistemlərinin inkişafı baxımından praktik əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə EKTİS platformasının genişləndirilməsi, diferensiallaşdırılmış uçot modelinin yaradılması və ESG hesabatlılığının tətbiqi üzrə irəli sürülən təkliflər aqrar idarəetmənin səmərəliliyini artırmağa xidmət edir.
Tədqiqatın nəticələri :
Aqrar mühasibat uçotunun tarixi qədim sivilizasiyalara qədər uzanır və onun inkişafı iqtisadi münasibətlər, institusional dəyişikliklər və texnoloji yeniliklərlə sıx bağlı olmuşdur. XVIII–XX əsrlərdə Avropa məktəbləri aqrar mühasibatın nəzəri əsaslarını formalaşdırmış, müasir dövrdə isə MUBS 41, rəqəmsallaşma, ESG hesabatlılığı və süni intellekt bu sahədə əsas inkişaf istiqamətlərinə çevrilmişdir. Azərbaycanda isə institusional fraqmentasiya və metodoloji boşluqlar hələ də əsas problemlər kimi q
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Aqrar mühasibat uçotunun tarixi inkişafının xronoloji və müqayisəli şəkildə sistemləşdirilməsində, müxtəlif ölkələrin aqrar mühasibat məktəblərinin vahid elmi çərçivədə təhlil edilməsində və Azərbaycan üzrə institusional problemlərin kompleks qiymətləndirilməsindədir. Eyni zamanda, MUBS 41, rəqəmsal transformasiya və ESG hesabatlılığı kontekstində aqrar mühasibatın inkişaf perspektivləri ilk dəfə
sistemli şəkildə ümumiləşdirilmişdir
Açar sözlər : bioloji aktivlər, ESG hesabatlılığı, MUBS 41, FADN şəbəkəsi, EKTİS platforması.
29:04:2026
Автор : Zeynallı Elay Cəlal
DOİ 10.30546/2790-5799.02.2026.4058
Номер журнала : 2026-2
Страници статьи в журнале : 135-145
Название исследования :
ФОРМИРОВАНИЕ И РАЗВИТИЕ БУХГАЛТЕРСКОГО УЧЕТА В АГРАРНОЙ СФЕРЕ
Цель исследования :
Исследовать теоретико-практический путь формирования и развития бухгалтерского учета в аграрном секторе в историко-хронологической последовательности, систематически проанализировать взаимодействие различных международных школ и стандартов, а также оценить перспективы развития аграрного учета в контексте Азербайджана.
Методология исследования :
Исследование проведено на основе историко-сравнительного анализа, обзора литературы и системного синтеза вторичных источников. В базу источников включены научные труды, отражающие историческое развитие аграрного учета, международные стандарты финансовой отчетности, нормативные документы и современные эмпирические исследования
Важность исследовательского приложения :
Результаты исследования имеют практическое значение с точки зрения совершенствования аграрного учета в Азербайджане, более эффективного применения стандарта МСФО 41 и развития цифровых систем учета. В частности, предложения по расширению платформы EKTIS, созданию дифференцированной модели учета и внедрению отчетности ESG служат
повышению эффективности управления в аграрном секторе.
Результаты исследования :
История аграрного учета восходит к древним цивилизациям, и его развитие было тесно связано с экономическими отношениями, институциональными изменениями и технологическими инновациями. В XVIII–XX веках европейские школы сформировали теоретические основы аграрного учета, а в современную эпоху основными направлениями развития в этой области
стали МСФО 41, цифровизация, отчетность ESG и искусственный интеллект. В Азербайджане институциональная фрагментация и методологические пробелы все еще остаются
Научная новизна исследования :
Заключается в хронологической и сравнительной систематизации исторического развития аграрного учета, анализе школ аграрного учета различных стран в рамках единой научной структуры и комплексной оценке институциональных проблем в Азербайджане. В то же время впервые систематически обобщены перспективы развития аграрного учета в контексте МСФО 41,
цифровой трансформации и отчетности ESG.
Ключевые слова : биологические активы, отчетность ESG, МСФО 41, сеть FADN платформа EKTIS
29:04:2026
Author : Zeynallı Elay Cəlal
DOİ 10.30546/2790-5799.02.2026.4058
Number of journal : 2026-2
Page of article in journal : 135-145
Title of the research :
FORMATION AND DEVELOPMENT OF ACCOUNTING IN THE AGRICULTURAL SECTOR
The purpose of the research :
To investigate the theoretical and practical formation and development of accounting in the agricultural sector in historical-chronological order, to systematically analyze the interaction of various international schools and standards, and to evaluate the development prospects of agricultural accounting within the context of Azerbaijan
The methodology of the research :
The research was conducted based on historical-comparative analysis, literature review, and systematic synthesis of secondary sources. The source base includes scientific works reflecting the historical development of agricultural accounting, international accounting standards, regulatory documents, and modern empirical studies.
The practical importance of the research :
The results of the study hold practical importance for improving agricultural accounting in Azerbaijan, implementing the IAS 41 standard more effectively, and developing digital accounting systems. In particular, proposals regarding the expansion of the EKTIS platform, the creation of a differentiated accounting model, and the implementation of ESG reporting serve to increase the efficiency of agricultural management.
The results of the research :
The history of agricultural accounting dates back to ancient civilizations, and its development has been closely linked to economic relations, institutional changes, and technological innovations. In the 18th–20th centuries, European schools formed the theoretical foundations of agricultural accounting, while in the modern era, IAS 41, digitalization, ESG reporting, and artificial intelligence have become the main development trends in this field. In Azerbaijan, institutional fragmentation and m
The scientific novelty of research :
The novelty lies in the chronological and comparative systematization of the historical development of agricultural accounting, the analysis of agricultural accounting schools of various countries within a unified scientific framework, and the comprehensive assessment of institutional problems in Azerbaijan. Furthermore, the development prospects of agricultural accounting in the context of IAS 41, digital
transformation, and ESG reporting have been systematically summarized for the first time.
Keywords : Economic growth, Social equality Environmental protection, Challenges, COVİD 19