Müəllif : Yüzbaşova Nuranə Şaverdi
29:04:2026
Müəllif : Yüzbaşova Nuranə Şaverdi
DOİ : 10.30546/2790-5799.02.2026.4549
Jurnalın nömrəsi : 2026-2
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 83-95
Tədqiqatın adı: KİÇİK QAFQAZIN ŞİMAL-ŞƏRQ HİSSƏSİNDƏ YAMAC BAXARLILIĞI BAXIMINDAN ADİ DAĞ BOZ-QƏHVƏYİ TORPAQLARIN FİZİKİ-KİMYƏVİ XASSƏLƏRİNİN TƏHLİLİ
Tədqiqatın məqsədi :
Kiçik Qafqazın adi dağ boz-qəhvəyi torpaqların fiziki-kimyəvi xassələrinə relyefin müxtəlif baxarlı yamaclarının təsirinin müəyyən edilməsi və xəritələşdirilməsi.
Tədqiqatın metodologiyası :
Ərazidə etalon tədqiqat sahəsində relyefin plastikası metodu əsasında iri miqyaslı torpaq tədqiqatı aparılmışdır. Relyefin kölgəli və günəşli baxarlı yamacları, həmçinin dərə formalı mikroçökəklik nəzərə alınmaqla 1,2-1,5 m dərinliyində torpaq kəsimləri qazılmış və genetik qatlardan götürülmüş torpaq nümunələrində müasir metodlarla kameral-laboratoriya analizləri aparılmışdır.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Dağlıq ərazilərdə əkin dövriyyəsinə yararlı torpaq sahələrinin müəyyən edilmə-sində tədqiqatın nəticəsindən istifadə etmək olar.
Tədqiqatın nəticələri :
Relyefin plastikası metodu əsasında tədqiqat sahəsinin iri miqyaslı (1:10 000) torpaq xəritəsi hazırlanmışdır.
Relyefin kölgəli yamaclarında formalaşan adi boz-qəhvəyi torpaqların akkumlyativ-çürüntü qatı xeyli humus, azot, udma tutumu ilə təmin olunması; karbonatlardan yuyulması və orta qatlarda toplanması; gilli qranulometrik tərkib və torpaq profili üzrə sıxlığın 1,15-1,42 q/sm2 arasında dəyişməsi müəyyən edilmişdir. Günəşli baxarlı yamaclarda formalaşan adi dağ boz-qəhvəyi torpaqların akkuml
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
İlk dəfə olaraq Kiçik Qafqazın adi dağ boz-qəhvəyi torpaqlarının fiziki-kimyəvi xassələrinin və morfogenetik profilinin dəyişməsinə relyefin kölgəli və günəşli baxarlı yamacların təsiri müəyyən edilmişdir.
Açar sözlər : dağ boz-qəhvəyi torpaqlar, relyef, yamacların baxarlılığı, torpaq profili, relyefin plastikası, torpaq xəritəsi
29:04:2026
Автор : Yüzbaşova Nuranə Şaverdi
DOİ 10.30546/2790-5799.02.2026.4549
Номер журнала : 2026-2
Страници статьи в журнале : 83-95
Название исследования :
АНАЛИЗ ФИЗИКО-ХИМИЧЕСКИХ СВОЙСТВ ОБЫКНОВЕННЫХ ГОРНЫХ СЕРО-КОРИЧНЕВЫХ ПОЧВ СЕВЕРО-ВОСТОЧНОЙ ЧАСТИ МАЛОГО КАВКАЗА В ЗАВИСИМОСТИ ОТ ЭКСПОЗИЦИИ СКЛОНОВ
Цель исследования :
Определение и картографирование влияния склонов различной экспозиции на физико-химические свойства обыкновенных горных серо-коричневых почв Малого Кавказа.
Методология исследования :
На эталонном участке исследований проведено крупномасштабное почвенное обследование на основе метода пластики рельефа. С учётом теневых и солнечных склонов, а также микропонижений овражного типа были заложены почвенные разрезы глубиной 1,2–1,5 м, а в образцах почв, отобранных из генетических горизонтов, проведены современные камерально-лабораторные анализы.
Важность исследовательского приложения :
Результаты исследования могут быть использованы при определении почвенных площадей, пригодных для включения в севооборот в горных районах.
Результаты исследования :
На основе метода пластики рельефа составлена крупномасштабная (1:10 000) почвенная карта исследуемой территории.
Научная новизна исследования :
Впервые установлено влияние теневых и солнечных склонов на изменение физико-химических свойств и морфогенетического профиля обыкновенных горных серо-коричневых почв Малого Кавказа.
Ключевые слова : горные серо-коричневые почвы, рельеф, экспозиция склонов, профиль почвы, пластика рельефа, почвенная карта
29:04:2026
Author : Yüzbaşova Nuranə Şaverdi
DOİ 10.30546/2790-5799.02.2026.4549
Number of journal : 2026-2
Page of article in journal : 83-95
Title of the research :
ANALYSİS OF THE PHYSİCOCHEMİCAL PROPERTIES OF HAPLİC KASTANOZEMS IN RELATİON TO SLOPE ASPECT İN THE NORTH-EASTERN PART OF THE LESSER CAUCASUS
The purpose of the research :
To determine and map the influence of slopes with different aspects on the physicochemical properties of Haplic Kastanozems in the Lesser Caucasus.
The methodology of the research :
A large-scale soil survey was conducted within the reference study area using the relief plasticity method. Soil profiles with depths of 1.2–1.5 m were excavated on shaded and sunny slopes, as well as within valley-shaped microdepressions. Modern laboratory analyses were carried out on soil samples collected from the genetic horizons.
The practical importance of the research :
The results of the study may be applied in identifying soil areas suitable for agricultural crop rotation in mountainous regions.
The results of the research :
A large-scale soil map (1:10,000) of the study area was compiled based on the relief plasticity method.
The scientific novelty of research :
For the first time, the influence of shaded and sunny slope aspects on the variation of the physicochemical properties and morphogenetic profile characteristics of Haplic Kastanozems in the Lesser Caucasus has been identified.
Keywords : Haplic Kastanozems, relief, slope aspect, soil profile, relief plasticity, soil map