Müəllif : Abdıyev Vilayət Bəşir
26:02:2026
Müəllif : Abdıyev Vilayət Bəşir
DOİ : 10.30546/2790-5799.01.2026.1019
Jurnalın nömrəsi : 2026-1
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 23-29
Tədqiqatın adı: DUZ STRESİNİN ARPA VƏ BUĞDA CÜCƏRTİLƏRİNDƏ KATALAZANIN AKTİVLİYİNƏ TƏSİRİ
Tədqiqatın məqsədi :
Duz stresinin buğda və arpa bitkilərinin etiolə olunmuş və yaşıl cücərtilərində katalazanın aktivliyinə təsirinin öyrənilməsi olmuşdur.
Tədqiqatın metodologiyası :
Tədqiqat obyektləri kimi kənd təsərrüfatında geniş istifadə olunan buğdanın “Ləyaqətli-80” , arpanın “ Qarabağ-22” sortlarının su kulturasında becərilmiş 5-günlük cücərtilərindən istifadə olunmuşdur. Katalazanın aktivliyi cücərtilərin kök və gövdəsində titrləmə üsulu ilə təyin edilmişdir. Alınan nəticələr statistik işlənmiş, tədqiqatın dəqiqlik göstəricisi 3% - dən aşağı olmuş və alınan nəticələr riyazi etibarlıdır.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Tədqiqatın nəticələri kənd təsərrüfatında geniş istifadə olunan mədəni bitkilərin şoranlığa qarşı davamlılığının artırılma üsullarının hazırlanmasında istifadə oluna bilər.
Tədqiqatın nəticələri :
Ontogenezin ilk mərhələlərində etiolə olunmuş və yaşıl cücərtilərdə ən vacib antioksidant fermentlərdən biri kimi katalazanın aktivliyinin müqayisəli şəkildə öyrənilməsi xüsusi maraq doğurur, çünki işıq faktoru redoks-homeostazın saxlanılmasına, maddələr mübadiləsinin intensivliyinə və stres reaksiyalarının xarakterinə mühüm təsir göstərir. Müxtəlif duz növlərinin istifadəsi isə duz stresinin anion spesifikliyini qiymətləndirməyə imkan verir.
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Müəyyən olunmuşdur ki, normal şəraitdə (kontrol variant) etiolə olunmuş cücərtilərin kök və yerüstü hissəsində katalaza aktivliyi yaşıl cücərtilərlə müqayisədə daha yüksəkdir. Bu hal işıq şəraitinin olmaması fonunda antioksidant müdafiə sisteminin daha intensiv fəaliyyət göstərdiyini göstərir. Aydın olmuşdur ki, izokation natrium duzlarının təsirindən katalazanın aktivliyi qeyri-adekvat şəkildə dəyişir.
Fermentin aktivliyinin tənzimlənməsində ion qüvvəsi, ion aktivliyinin əsas rol oynadığı müəyy
Açar sözlər : duzluluq, katalaza, hidrogen peroksid, ion qüvvəsi, aktivlik əmsalı
26:02:2026
Автор : Abdıyev Vilayət Bəşir
DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1019
Номер журнала : 2026-1
Страници статьи в журнале : 23-29
Название исследования :
ВЛИЯНИЕ СОЛЕВОГО СТРЕССА НА АКТИВНОСТЬ КАТАЛАЗЫ В ПРОРОСТКАХ ЯЧМЕНЯ И ПШЕНИЦЫ
Цель исследования :
Целью исследования явилось изучение активности каталазы в этиолированных и зелёных проростках пшеницы и ячменя в условиях солевого стресса.
Методология исследования :
В качестве объектов исследования использованы широко применяемые в сельском хозяйстве сорта пшеницы «Ляягятли-80» и ячменя «Карабах-22». Эксперименты проведены на 5-дневных проростках, выращенных в водной культуре. Активность каталазы определяли титриметрическим методом в корнях и надземных органах проростков. Полученные результаты подвергнуты статистической обработке; погрешность исследования составила менее 4 %, что свидетельствует о математической достоверности данных.
Важность исследовательского приложения :
Результаты исследования могут быть использованы при разработке подходов к повышению устойчивости культурных растений, широко применяемых в сельском хозяйстве, к засолению.
Результаты исследования :
Установлено, что на ранних этапах онтогенеза сравнительное изучение активности каталазы — одного из ключевых антиоксидантных ферментов — в этиолированных и зелёных проростках представляет особый интерес, поскольку световой фактор оказывает существенное влияние на поддержание редокс-гомеостаза, интенсивность обмена веществ и характер стрессовых реакций. Использование различных солей позволяет оценить анионную специфичность солевого стресса.
Научная новизна исследования :
Показано, что в нормальных условиях (контрольный вариант) активность каталазы в корнях и надземной части этиолированных проростков выше по сравнению с зелёными проростками. Это свидетельствует о более интенсивной работе антиоксидантной системы в условиях отсутствия света. Установлено, что под воздействием изокатонных натриевых солей активность каталазы изменяется неадекватным образом. Определено, что ключевую роль в регуляции активности фермента играют ионная сила и ионная активность среды.
Ключевые слова : солёность, каталаза, перекись водорода, ионная сила, коэффициент активности
26:02:2026
Author : Abdıyev Vilayət Bəşir
DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1019
Number of journal : 2026-1
Page of article in journal : 23-29
Title of the research :
EFFECT OF SALT STRESS ON CATALASE ACTIVITY IN BARLEY AND WHEAT SEEDLINGS
The purpose of the research :
The study aimed to investigate the effect of salt stress on catalase activity in etiolated and green seedlings of wheat and barley
The methodology of the research :
The experimental material consisted of five-day-old seedlings of the wheat cultivar Ləyaqətli-80 and the barley cultivar Qarabağ-22, both widely cultivated in agriculture, grown under hydroponic conditions. Catalase activity was determined in the roots and shoots of the seedlings using a titrimetric method. The obtained data were subjected to statistical analysis; the margin of error was below 4%, and the results were considered statistically reliable.
The practical importance of the research :
The findings of the study may be utilized in the development of approaches aimed at enhancing salinity tolerance in cultivated crops widely used in agriculture.
The results of the research :
A comparative assessment of catalase activity in etiolated and green seedlings at the early stages of ontogenesis is of particular interest, as catalase represents one of the key antioxidant enzymes. The light factor plays a crucial role in maintaining redox homeostasis, regulating the intensity of metabolic intensity, and determining the nature of stress responses. The use of different salt types, in turn, enables the evaluation of the anion-specific effects of salt stress.
The scientific novelty of research :
It was established that, under normal conditions (control treatment), catalase activity in the roots and shoots of etiolated seedlings is higher than in green seedlings. This finding indicates that, in the absence of light, the antioxidant defense system operates more intensively. It was further demonstrated that exposure to isocationic sodium salts induces differential changes in catalase activity. The regulation of enzyme activity was found to depend primarily on ionic strength and ion activit
Keywords : salinity, catalase, hydrogen peroxide ionic strength, activity coefficient