Müəllif : Cəfərova Şəhla Bayram
19:02:2026
Müəllif : Cəfərova Şəhla Bayram
DOİ : 10.30546/2790-5799.01.2026.1073
Jurnalın nömrəsi : 2026-1
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 14-22
Tədqiqatın adı: PRANGOS FERULACEA BITKISININ FITOKIMYƏVI TƏDQIQI
Tədqiqatın məqsədi :
Dərman bitkiləri sintetik preparatlarla müqayisədə təbii mənşəli olması, kompleks kimyəvi tərkibi və nisbətən daha az əks göstərişlərə malik olması ilə müasir farmakoterapiyada mühüm yer tutur. Bu baxımdan Azərbaycan florasında geniş yayılmış adi çaşır - Prangos ferulacea bitkisi elmi tədqiqatlarda diqqət mərkəzindədir. Tədqiqatın əsas məqsədi bitkinin xammalının kompleks fitokimyəvi analizini aparmaq,
tərkibində olan bioloji aktiv maddələrin qruplarını müəyyənləşdirmək və onun potensial farmako
Tədqiqatın metodologiyası :
Tədqiqat obyekti kimi Azərbaycan Respublikasının Qazax bölgəndə yayılmış Prangos ferulacea bitkisinin yerüstü hissələri götürülmüşdür. Toplanmış nümunələr botaniki identifikasiyadan keçirilmiş, qurudulmuş və laborator şəraitdə üyüdülərək analiz üçün hazırlanmışdır.
Bioloji aktiv maddələrin ilkin skrininqi klassik keyfiyyət reaksiyaları ilə müəyyən edilmiş, daha sonra
xromatoqrafik üsul tətbiq olunmuşdur. Bitki xammalında makro- və mikroelementlərin miqdarı instrumental analiz üsulları ilə müəyyə
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Respublikamızın müxtəlif bölgələrində geniş yayılması və zəngin xammal ehtiyatına malik olması bu növü potensial təbii dərman mənbəyi kimi səciyyələndirir. Bitkinin elmi əsaslarla tədqiqi yerli fitopreparat istehsalının inkişafına, idxaldan asılılığın azaldılmasına və farmasevtik sənayedə milli xammal bazasının formalaşmasına töhfə verə bilər. Eyni zamanda, əldə edilən məlumatlar farmakoloji, toksikoloji və biokimyəvi istiqamətlərdə aparılacaq gələcək tədqiqatlar üçün fundamental baza rolunu oyn
Tədqiqatın nəticələri :
Bitkinin detallı fitokimyəvi tədqiqatları nəticəsində tərkibində olan bioloji aktiv maddələrin qrupları təyin edilmiş və spektrometriya üsull ilə kimyəvi elementlərin dəqiq miqdarı təyin edilmişdir.
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Məqalə əldə etdiyimiz analiz nəticələrini və ədəbiyyat materiallarını birləşdirmək və Prangos ferulacea-dan təbii bioliji aktiv birləşmələrin mənbəyi kimi istifadə etməklə gələcək tədqiqat istiqamətlərini müəyyən etmək məqsədi daşıyır.
Açar sözlər : Prangos ferulacea, ekstraksiya, İCP-MS, xromatoqrafiya, bioloji aktiv birləşmələr, makrovə mikroelementlər
19:02:2026
Автор : Cəfərova Şəhla Bayram
DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1073
Номер журнала : 2026-1
Страници статьи в журнале : 14-22
Название исследования :
ФИТОХИМИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ PRANGOS FERULACEA
Цель исследования :
Лекарственные растения отличаются своей натуральностью и меньшим количеством противопоказаний по сравнению с синтетическими препаратами. С этой целью мы исследовали потенциальные фармакологические свойства растения, проведя химическое изучение Prangos ferulacea, широко распространенного во флоре Азербайджана и в последние годы используемого
в медицине для лечения различных заболеваний.
Методология исследования :
В качестве объекта исследования использованы надземные части Prangos ferulacea, собранные на территории Казахского района Азербайджана. После ботанической идентификации образцы были высушены, измельчены и подготовлены для анализа. Первичный скрининг биологически активных соединений проводился с использованием классических качественных реакций,
а также методом тонкослойной хроматографии. Элементный состав растительного сырья определяли методом индуктивно связанной плазменной масс-спектрометрии (I
Важность исследовательского приложения :
Научные исследования растения, обладающего достаточной сырьевой базой на территории нашей республики и являющегося потенциальным источником природных фитопрепаратов.
Результаты исследования :
В результате детальных фитохимических исследований растения были определены группы биологически активных веществ, содержащихся в нем, а также точное количество метаболитов и химических элементов с использованием методов высокоразрешающей хроматографии и спектрометрии.
Научная новизна исследования :
Цель статьи объединить результаты нашего анализа и литературные материалы, а также определить будущие направления исследований с использованием Prangos ferulacea в качестве источника природных биологически активных соединений.
Ключевые слова : Prangos ferulacea, хроматография, спектрометрия, биологически активные соединения, макро- и микроэлементы
19:02:2026
Author : Cəfərova Şəhla Bayram
DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1073
Number of journal : 2026-1
Page of article in journal : 14-22
Title of the research :
PHYTOCHEMICAL STUDY OF PRANGOS FERULACEA
The purpose of the research :
Medicinal plants are distinguished by their naturalness and fewer contraindications compared to synthetic drugs. For this purpose, we investigated the potential pharmacological capabilities of the plant by chemically studying the Prangos ferulacea, which is widespread in the flora of Azerbaijan and has been used in medicine to treat various diseases in recent years
The methodology of the research :
The aerial parts of Prangos ferulacea collected from the Gazakh region of Azerbaijan were used as the research material. The samples were botanically identified, dried, and powdered for analysis. Preliminary screening of biologically active compounds was carried out using classical qualitative reactions and thin-layer chromatography (TLC). The elemental composition of the plant material was determined by inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS).
The practical importance of the research :
Scientific research on a plant that has a sufficient raw material base in the territory of our republic and is a potential source of natural phytopreparations
The results of the research :
As a result of detailed phytochemical studies of the plant, the groups of biologically active substances contained in it were determined, and the exact amount of metabolites and chemical elements was determined using high-resolution chromatography and spectrometry methods.
The scientific novelty of research :
The article aims to combine our analysis results and literature materials and identify future research directions using Prangos ferulacea as a source of natural biologically active compounds.
Keywords : Prangos ferulacea, chromatography, spectrometry, bioactive compounds, macro- and microelements