Müəllif : Məsimli Müjgan Rüfət
15:02:2026
Müəllif : Məsimli Müjgan Rüfət
DOİ : 10.30546/2790-5799.01.2026.1053
Jurnalın nömrəsi : 2026-1
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 127-134
Tədqiqatın adı: AZƏRBAYCAN ÜÇÜN VİRUSDAN AZAD TOXUM İSTEHSALI MƏQSƏDİLƏ YERLİ KARTOF SORTLARININ İN-VİTRO MERİSTEM KULTURASI
Tədqiqatın məqsədi :
Bu tədqiqatda Azərbaycana uyğunlaşdırılmış dörd yerli kartof (Solanum tuberosum L.) sortu – Uğur, Vaqif, Çənlibel və Telman – apikal meristem kulturası üsulundan istifadə etməklə virusdan azad əkin materialının əldə olunması üçün istifadə edilmişdir.
Tədqiqatın metodologiyası :
Apikal meristemlər cücərmiş yumrulardan ayrılmış və müxtəlif konsentrasiyalarda 6-benzilaminopurin (BAP), kinetin (KIN) və gibberellin turşusu (GA₃) əlavə olunmuş Murashige və Skoog (MS) qida mühitində kultivasiya edilmişdir. Hormon kombinasiyalarının meristemin
reaksiyasına, zoğ və kök regenerasiyasına, həmçinin virusların eliminasiyasına təsiri qiymətləndirilmişdir. Nəticələr göstərmişdir ki, apikal meristem kulturasının optimallaşdırılmış sitokinin və GA₃ tətbiqi ilə birlikdə istifadəsi sağla
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Bu yanaşma Azərbaycanda davamlı toxumluq kartof istehsalı üçün praktik həll yolu təklif edir və xəstəlik riskini azaltmaqla elit, tez yetişən sortların çoxaldılmasına imkan yaradır.
Tədqiqatın nəticələri :
Nəticələr göstərmişdir ki, sitokininin tipi və konsentrasiyası morfogenetik reaksiyaya əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmişdir. Ən yüksək regenerasiya faizi (83%) və ən qısa reaksiya müddəti (4–9gün) 1 mq/L BAP + 0,5 mq/L GA₃ tərkibli MS mühitində, xüsusilə Uğur sortunda müşahidə edilmişdir. 1 mq/L KIN + 0,5 mq/L GA₃ əlavə olunmuş MS mühiti də qənaətbəxş zoğ və kök əmələgəlməsi (68–80%) göstərmişdir. Kinetinin 0,5 mq/L-ə endirilməsi morfogenez prosesini ləngitmiş və regenerasiya effektivliyini b
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Bu tədqiqatın yeniliyi Azərbaycana uyğunlaşdırılmış Solanum tuberosum sortlarında effektiv regenerasiya və virusların eliminasiyası üçün apikal meristem kulturasının və hormon kombinasiyalarının optimallaşdırılmasındadır. Tədqiqat genotipə spesifik in vitro protokolunu müəyyən etmiş və yüksək regenerasiya göstəriciləri ilə virusdan azad əkin materialının səmərəli istehsalını təmin etmişdir
Açar sözlər : Apikal meristem, virusdan azad, Solanum tuberosum L., bitki böyümə tənzimləyiciləri, meristem kulturası, in vitro
15:02:2026
Автор : Məsimli Müjgan Rüfət
DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1053
Номер журнала : 2026-1
Страници статьи в журнале : 127-134
Название исследования :
КУЛЬТУРА МЕРИСТЕМ IN VITRO МЕСТНЫХ СОРТОВ КАРТОФЕЛЯ ДЛЯ ПРОИЗВОДСТВА ВИРУСОСВОБОДНОГО СЕМЕННОГО МАТЕРИАЛА В АЗЕРБАЙДЖАНЕ
Цель исследования :
В данном исследовании для получения вирусо-свободного посадочного материала с использованием техники культуры апикального меристема были использованы четыре местные сорта картофеля (Solanum tuberosum L.), адаптированные к Азербайджану: Угур, Вагиф, Дженлибель и Телман.
Методология исследования :
Апикальные меристемы были выделены из проросших клубней и культивированы на среде Мурасиге и Скуга (MS), обогащённой различными концентрациями 6-бензиламинопурина (BAP), кинетина (KIN) и гиббереллиновой кислоты (GA₃). Оценивались эффекты комбинаций гормонов на реакцию меристемы, регенерацию побегов и корней, а также на удаление
вирусов. Результаты показывают, что культура апикального меристема в сочетании с оптимизированным применением цитокинина и GA₃ является эффективной стратегией для быстрог
Важность исследовательского приложения :
Этот подход представляет собой практическое решение для устойчивого производства семенного картофеля в Азербайджане, облегчая размножение элитных раннеспелых сортов с сниженным риском заболеваний.
Результаты исследования :
Результаты показали, что тип и концентрация цитокинина существенно влияют на морфогенетический ответ. Наибольшая скорость регенерации (83%) и самое короткое время отклика (4–9 дней) наблюдались на среде MS, содержащей 1 мг/л BAP + 0,5 мг/л GA₃, особенно у сорта Угур. Среда MS с 1 мг/л KIN + 0,5 мг/л GA₃ также обеспечивала удовлетворительную индукцию побегов
и корней (68–80%), в то время как снижение концентрации кинетина до 0,5 мг/л замедляло морфогенез и слегка снижало эффективность регенерации
Научная новизна исследования :
Новизна данного исследования заключается в оптимизации культуры апикального меристема и комбинаций гормонов для эффективной регенерации и удаления вирусов у местных азербайджанских сортов картофеля. Исследование разработало генотип-специфический in vitro протокол, обеспечивающий высокую скорость регенерации и эффективное производство вирусосвободного посадочного материала.
Ключевые слова : Апикальный меристем, вирусо-свободный, Solanum tuberosum L., регуляторы роста растений, культура меристема, in vitro
15:02:2026
Author : Məsimli Müjgan Rüfət
DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1053
Number of journal : 2026-1
Page of article in journal : 127-134
Title of the research :
IN VITRO MERISTEM CULTURE OF LOCAL POTATO VARIETIES FOR VIRUSFREE SEED PRODUCTION IN AZERBAIJAN
The purpose of the research :
In this study, four local potato (Solanum tuberosum L.) cultivars that were adapted to Azerbaijan-Ugur, Vagif, Cenlibel, and Telman were used to produce virus-free planting material using apical meristem culture technique.
The methodology of the research :
Apical meristems were excised from sprouted tubers and cultured on Murashige and Skoog (MS) medium supplemented with different concentrations of 6-benzylaminopurine (BAP), kinetin (KIN), and gibberellic acid (GA₃). The effects of hormonal combinations on meristem response, shoot and root regeneration, and virus elimination were evaluated. These findings demonstrate that apical meristem
culture, combined with optimized cytokinin and GA₃ treatments, is an effective strategy for rapid in vitro mult
The practical importance of the research :
This approach offers a practical solution for sustainable seed potato production in Azerbaijan, facilitating the propagation of elite early-maturing cultivars with reduced disease risk.
The results of the research :
The results indicated that the type and concentration of cytokinin significantly influenced morphogenic response. The highest regeneration rate (83%) and shortest response time (4–9 days) were observed on MS medium containing 1 mg/L BAP + 0.5 mg/L GA₃, particularly in the Ugur variety. MS medium supplemented with 1 mg/L KIN + 0.5 mg/L GA₃ also showed satisfactory shoot and root induction (68–
80%), while lowering kinetin to 0.5 mg/L delayed morphogenesis and slightly reduced regeneration efficie
The scientific novelty of research :
This research lies in the optimization of apical meristem culture and hormone combinations for efficient regeneration and virus elimination in locally adapted Azerbaijani cultivars of Solanum tuberosum. The study establishes a genotype-specific in vitro protocol that ensures high regeneration rates and effective production of virus-free planting material.
Keywords : Apical meristem, virus-free, Solanum tuberosum L., plant growth regulators, meristem culture, in vitro