Müəllif : rahimova samira natiq
30:01:2026
Müəllif : rahimova samira natiq
DOİ : 10.30546/2790-5799.01.2026.1034
Jurnalın nömrəsi : 2026-1
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 47-56
Tədqiqatın adı: GƏNCƏ VƏ KÜRDƏMİR ƏRAZİSİNDƏ YETİŞDİRİLƏN SOYA BİTKİSİNİN SİMBİOTİK SİSTEMİNİN VƏ AZOT METABOLİZMİNİN FORMALAŞMASINA RİZOTORFİN VƏ KALİUM HUMMATIN TƏSİRİ
Tədqiqatın məqsədi :
Respublikamızın torpaq-iqlim şəraitinə görə fərqlənən Gəncə və Kürdəmir rayonunun ərazisində yetişdirilən soya bitkisinin simbiotik sisteminin formalaşmasına və azot metabolizminə rizotorfin və kalium hummatın ayrı-ayrılıqda və kompleks təsiri tədqiq edilmişdir.
Tədqiqatın metodologiyası :
Təcrübə materialı kimi soya bitkisinin (Glicine hispida L.) “Bravo” sortundan istifadə edilmişdir. Bitkinin toxumları Bradyrhizibium japonicum (ştamm 634) kökyumrusu bakteriyasının əsasında hazırlanan rizotorfinlə yoluxdurulmuş və kalium hummat bioprepartı ilə işlənmişdir. Fenoloji müşahidələr Kupermana görə aparılaraq bitkinin inkişafının müxtəlif fazalarında analizlər üçün nümunələr götürülmüşdür. Simbiotik sistemin formalaşması və aktiv simbiotik potensial Posıpanova görə, ümumi, zülal və qey
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Tədqiqatdan alınan nəticələr respublikamızın qeyri əlverişli torpaq-iqlim şəraitlərində dənli-paxlalı bitkilərin yetişdirilərək ekolji cəhətdən təmiz, keyfiyyətli və yüksək məhsuldarlığın alınması məqsədi ilə istifadə oluna bilər.
Tədqiqatın nəticələri :
Becərildiyi mühütdən asılı olmayaraq soya bitkisinin toxumlarının səpin öncəsi rizobium bakteriaları ilə yoluxdurluması və k-hummat preparatı ilə işlənməsi bitkinin simbiotik aktivliyinə müsbət təsir göstərir. İki faktorun birgə təsiri nəticəsində müxtəlif ekoloji şəraitlərdə yetişdirilən soya bitkisinin kökyumrularının sayında, kütləsində və simbiotik aparatının formalaşmasında yüksək artım qeyd edilir.
Soyanın orqanlarında ümumi azotun miqdarının artması əsasən kalium hummatın iştirakı ilə sim
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Qeyri əlverişli torpaq-iqlim şəraitində rizotorfinlə işlənmiş soyanın toxumlarında ümumi azotun miqdarının artması fonunda zülal azotunun qatılığının yüksəlməsinə K-hummatın müsbət təsiri bitkinin stress şəraitlərə müdafiə-uyğunlaşma reaksiyasının artması ilə nəticələnir.
Açar sözlər : Soya, rizotorfin, kalium hummat, simbiotik sistem, simbiotik potensial, azot metabolizmi
30:01:2026
Автор : rahimova samira natiq
DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1034
Номер журнала : 2026-1
Страници статьи в журнале : 47-56
Название исследования :
ВЛИЯНИЕ РИЗОТОРФИНА И ГУМАТА КАЛИЯ НА ФОРМИРОВАНИЕ СИМБИОТИЧЕСКОЙ СИСТЕМЫ И АЗОТНЫЙ МЕТАБОЛИЗМ СОИ, ВЫРАЩИВАЕМОЙ В РЕГИОНАХ ГЯНДЖА И КЮРДАМИР
Цель исследования :
Были изучены отдельные и комплексные эффекты ризоторфина и гумата калия на формирование симбиотической системы и азотный обмен растения соя, произрастающих в Гянджинском и Кюрдамирском регионах нашей Республики, различающихся почвенно-климатическими условиями.
Методология исследования :
В качестве экспериментального материала использовался растения соя
((Glicine hispida L.) сорта «Браво». Семена растения были инфицированы ризоторфином (на основе
бактерии Bradyrhizibium japonicum (ştamm 634)) и обработаны биопрепаратом гумата калия.
Фенологические наблюдения проводились по Куперману, образцы для анализа отбирались на разных стадиях развития растений. Формирование симбиотической системы и активный симбиотический потенциал определялись по Посыпанову, количество общего, белкового и
Важность исследовательского приложения :
Результаты исследования могут быть использованы для выращивания экологически чистых, высококачественных и высокоурожайных зернобобовых культур в неблагоприятных почвенно-климатических условиях нашей республики.
Результаты исследования :
Вне зависимости от условий выращивания, предпосевное инфицирование семян сои ризобиальными бактериями и обработка гуматом калия оказывают положительное влияние на симбиотическую активность растения. В результате комбинированного воздействия этих двух факторов отмечается значительное увеличение количества и массы корневых клубеньков и формирование симбиотического аппарата у растений сои, выращенных в различных условиях окружающей среды. Увеличение общего содержания азота в органах сои в основном
Научная новизна исследования :
Положительное влияние гумата калия на увеличение концентрации белкового азота на фоне увеличения общего содержания азота в семенах сои, обработанных ризоторфином в неблагоприятных почвенно-климатических условиях, приводит к усилению защитноадаптивной реакции растения на стрессовые условия.
Ключевые слова : Соя, ризоторфин, гумат калия, симбиотическая система, симбиотический потенциал, азотный метаболизм
30:01:2026
Author : rahimova samira natiq
DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1034
Number of journal : 2026-1
Page of article in journal : 47-56
Title of the research :
THE EFFECT OF RHIZOTORPHIN AND POTASSIUM HUMATE ON THE FORMATION OF THE SYMBIOTIC SYSTEM AND NITROGEN METABOLISM OF SOYBEAN GROWING IN THE GANJA AND KURDAMIR REGIONS
The purpose of the research :
The separate and complex effects of rhizotorphine and potassium humate on the formation of the symbiotic system and nitrogen metabolism of soybean plants grown in the Ganja and Kurdamir regions of our Republic, which differ in soil and climatic conditions, were studied.
The methodology of the research :
Soybean plants (Glicine hispida L.) of the Bravo variety were used as experimental material. The plant seeds were infected with rhizotorphin (based on the bacterium Bradyrhizibium japonicum (ştamm 634) and treated with the potassium humate biopreparation. Phenological observations were carried out according to Kuperman and samples were taken for analysis at different phases of plant
development. Formation of the symbiotic system and active symbiotic potential According to Posypanova, the amount
The practical importance of the research :
The results of the study can be used to grow environmentally friendly, high-quality, and high-yielding grain and legume crops in the unfavorable soil and climatic conditions of our republic.
The results of the research :
Regardless of the growing environment, pre-sowing infection of soybean seeds with rhizobium bacteria and treatment with k-hummate has a positive effect on the symbiotic activity of the plant. As a result of the combined effect of the two factors, a high increase in the number and mass of root nodules and the formation of the symbiotic apparatus of soybean plants grown in different environmental
conditions is noted. The increase in the total nitrogen content in soybean organs is mainly due to the
The scientific novelty of research :
The positive effect of potassium humate on increasing the concentration of protein nitrogen against the background of an increase in the total nitrogen content in soybean seeds treated with rhizotorphin under unfavorable soil and climatic conditions leads to an increase in the protective and adaptive response of the plant to stressful conditions.
Keywords : Soybeans, rhizotorphin, potassium hummate, symbiotic system, symbiotic potential, nitrogen metabolism