Müəllif : Əhədov Tural Kamal
27:01:2026
Müəllif : Əhədov Tural Kamal
DOİ : 10.30546/2790-5799.01.2026.1063
Jurnalın nömrəsi : 2026-1
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 69-77
Tədqiqatın adı: LƏNKƏRAN–ASTARA DAĞLIQ MEŞƏ EKOSİSTEMLƏRİNDƏ TORPAQ ÖRTÜYÜNÜN DİFFERENSİASİYASI VƏ EKOLOJİ XÜSUSİYYƏTLƏRİ
Tədqiqatın məqsədi :
Lənkəran–Astara bölgəsinin dağlıq meşə ekosistemlərində torpaq profillərinin diferensiasiyasını müəyyən edən əsas təbii amillərin sistemli və kompleks şəkildə öyrənilməsindən ibarətdir. Torpaq örtüyünün struktur və morfoloji xüsusiyyətləri ekosistemlərin məhsuldarlığına, bitki örtüyünün növ və fitosenotik tərkibinə, həmçinin torpaq resurslarının davamlı və səmərəli istifadəsinə bilavasitə təsir
göstərdiyindən, tədqiqat relyef və iqlim faktorlarının bu proseslərdəki rolunu elmi əsaslarla araşdırm
Tədqiqatın metodologiyası :
Tədqiqatın metodologiyası sahə tədqiqatları və laborator analizlərin kompleks tətbiqinə əsaslanmışdır. Müxtəlif hündürlük qurşaqlarında torpaq profilləri götürülmüş, onların morfoloji quruluşu, genetik horizontlarının qalınlığı, humus qatının xüsusiyyətləri və əsas fiziki-kimyəvi göstəriciləri təhlil edilmişdir. Relyef elementlərinin torpaq göstəricilərinin diferensiasiyasına təsiri müqayisəli və statistik üsullarla qiymətləndirilmişdir.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Əldə edilən nəticələrin dağlıq meşə ərazilərində torpaq münbitliyinin qiymətləndirilməsi, eroziya və torpaq deqradasiyası proseslərinin qarşısının alınması, eləcə də meşə təsərrüfatının elmi əsaslarla planlaşdırılması üçün istifadə imkanları ilə müəyyən olunur
Tədqiqatın nəticələri :
Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, Lənkəran–Astara bölgəsinin dağlıq meşə ekosistemlərində torpaq örtüyünün diferensiasiyası əsasən hündürlük qurşaqları və yamac ekspozisiyası ilə birbaşa əlaqəlidir. Tədqiqatın elmi yeniliyi isə bu əlaqələrin regional xüsusiyyətlər nəzərə alınmaqla ilk dəfə kompleks şəkildə əsaslandırılmasından ibarətdir.
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Lənkəran–Astara bölgəsinin dağlıq meşə ekosistemlərində torpaq örtüyünün differensiasiyasının hündürlük qurşaqları və yamac ekspozisiyası ilə birbaşa əlaqəli olduğu elmi cəhətdən əsaslandırılmışdır. Torpaq göstəriciləri arasında reqressiya və korrelyasiya əlaqələri ilk dəfə kompleks şəkildə təhlil edilmişdir
Açar sözlər : torpaq örtüyü, dağlıq meşə ekosistemləri, differensiasiya, ekoloji xüsusiyyətlər
27:01:2026
Автор : Əhədov Tural Kamal
DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1063
Номер журнала : 2026-1
Страници статьи в журнале : 69-77
Название исследования :
ЛАНКАРАН–АСТАРИНСКИЕ ГОРНО-ЛЕСНЫЕ ЭКОСИСТЕМЫ: ДИФФЕРЕНЦИАЦИЯ ПОЧВЕННОГО ПОКРОВА И ЭКОЛОГИЧЕСКИЕ
ОСОБЕННОСТИ
Цель исследования :
Цель исследования заключается в системном и комплексном изучении основных природных факторов, определяющих дифференциацию почвенных профилей в горных лесных экосистемах региона Ленкорань–Астара. Структурные и морфологические особенности почвенного покрова напрямуювлияют на продуктивность экосистем, видовой и фитосоценотический состав растительности, а также на устойчивое и эффективное использование почвенных ресурсов. В связи с этим исследование направлено на научное обоснование роли рельефа и к
Методология исследования :
Методология исследования основана на комплексном применении полевых исследований и лабораторного анализа. Были отобраны почвенные профили на различных высотных поясах, проанализированы их морфологическая структура, мощность генетических горизонтов, особенности гумусового слоя и основные физико-химические показатели. Влияние элементов рельефа на дифференциацию почвенных показателей оценивалось с использованием сравнительных и статистических методов
Важность исследовательского приложения :
Практическая значимость исследования определяется возможностью использования полученных результатов для оценки плодородия почв в горных лесных районах, предупреждения процессов эрозии и деградации почв, а также для научно обоснованного планирования лесного хозяйства.
Результаты исследования :
Результаты исследования показывают, что дифференциация почвенного покрова в горных лесных экосистемах региона Ленкорань–Астара в основном напрямую связана с высотными поясами и экспозицией склонов.
Научная новизна исследования :
Научная новизна исследования заключается в том, что впервые комплексно обоснованы эти взаимосвязи с учётом региональных особенностей. Научно доказано, что дифференциация почвенного покрова напрямую связана с высотными поясами и экспозицией склонов, а регрессия и корреляционные связи между почвенными показателями впервые проанализированы комплексно.
Ключевые слова : почвенный покров, горные лесные экосистемы дифференциация, экологические характеристики
27:01:2026
Author : Əhədov Tural Kamal
DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1063
Number of journal : 2026-1
Page of article in journal : 69-77
Title of the research :
DIFFERENTIATION OF SOIL COVER AND ECOLOGICAL CHARACTERISTICS OF THE LANKARAN–ASTARA MOUNTAIN FOREST ECOSYSTEMS
The purpose of the research :
The aim of the study is to systematically and comprehensively investigate the main natural factors that determine the differentiation of soil profiles in the mountainous forest ecosystems of the Lankaran–Astara region. The structural and morphological characteristics of the soil cover directly affect ecosystem productivity, the species composition and phytosociological structure of vegetation, as well as the sustainable and efficient use of soil resources. Therefore, the study aims to scientific
The methodology of the research :
The methodology of the study is based on the integrated application of field research and laboratory analyses. Soil profiles were collected at various altitudinal zones, and their morphological structure, genetic horizon thickness, humus layer characteristics, and main physicochemical properties were analyzed. The effect of relief elements on the differentiation of soil properties was evaluated using comparative and statistical methods.
The practical importance of the research :
The practical significance of the study lies in the potential application of the results for assessing soil fertility in mountainous forest areas, preventing soil erosion and degradation, and planning forest management on a scientific basis.
The results of the research :
The results of the study indicate that the differentiation of the soil cover in the mountainous forest ecosystems of the Lankaran–Astara region is primarily directly related to altitudinal zones and slope exposure.
The scientific novelty of research :
The scientific novelty of the study is that, for the first time, these relationships have been comprehensively justified with consideration of regional characteristics. It has been scientifically demonstrated that soil cover differentiation is directly related to altitudinal zones and slope exposure, and regression and correlation relationships among soil properties have been analyzed comprehensively for the first time.
Keywords : soil cover, mountain forest ecosystems, differentiation, ecological characteristics