• ISSN: 2310-4104
  • ISSN-L: 2790-5799



PDF

14:01:2026

Müəllif : Əzizova Aygün Aydın

DOİ : 10.30546/2790-5799.01.2026.1007

Jurnalın nömrəsi : 2026-1

Mıqalənin jurnalda səhifəsi 86-95

Tədqiqatın adı: DAĞLIQ ŞİRVAN İQTİSADİ RAYONUNDA MÜXTƏLİF YAŞ QRUPU EV TOYUQLARINDA EİMERİA PARAZİTLƏRİNİN ASSOSİATİV İNVAZİYALARI, RİSKLƏRƏ QARŞI ÖNLƏYİCİ TƏDBİRLƏR

Tədqiqatın məqsədi :
Tədqiqatın məqsədi Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda ev toyuqlarında Eimeria növlərinin taksonomik tərkibini müəyyənləşdirmək, eymeriozun mono və assosiativ invaziyalar şəklində yayılmasını və yaş qrupları üzrə xüsusiyyətlərini araşdırmaqdır. Eyni zamanda, assosiativ invaziyaların epizootoloji əhəmiyyətini qiymətləndirmək və xəstəliyin qarşısının alınması üçün effektiv müalicə-profilaktik və dezinvaziya tədbirlərinin elmi əsaslarını hazırlamaqdır.

Tədqiqatın metodologiyası :
Müxtəlif yaş qruplarına aid 2340 baş quşa məxsus koproloji nümunələr toplanmış və əldə edilən nəticələr yaş qruplarına uyğun şəkildə təhlil edilmişdir. Koproloji müayinələr Fülleborn–Darlinq metodu əsasında aparılmışdır.

Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda ev toyuqlarında eymerioz geniş yayılmış parazitar xəstəlik olub, onun epizootoloji dinamikasında yaş amili və təsərrüfat idarəçiliyi həlledici rol oynayır. Assosiativ invaziyalar monoinvaziyalara nisbətən daha geniş yayılmış və müalicədən sonra reinvaziya halları müşahidə edilmişdir. Tədqiqat nəticələri göstərmişdir ki, Almerdehyde dezinvaziyaedici maddəsi Eimeria oosistalarına qarşı yüksək effektivliyə (96,0 %) malik olub, eymeriozun profilaktikası və nəzarət tə

Tədqiqatın nəticələri :
Tədqiqatların nəticələri göstərmişdir ki, Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda ev toyuqlarında Eimeria növləri geniş yayılmışdır. Yoluxmanın ekstensivliyi və intensivliyi yaş qruplarına görə dəyişərək ən yüksək göstəricilər 3–4 aylıq cücələrdə, ən aşağı intensivlik isə 8 aylıq və yuxarı yaş qrupunda müşahidə olunmuşdur. Assosiativ Eimeria invaziyaları monoinvaziyalara nisbətən üstünlük təşkil etmiş, yaş artdıqca klinik əlamətlər zəifləyərək invaziya əsasən subklinik və asimptomatik daşıyıcılıq forma

Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Tədqiqat nəticəsində Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda ev toyuqlarında 6 Eimeria növünün parazitlik etdiyi, assosiativ invaziyaların üstünlük təşkil etdiyi və yoluxmanın yaş qruplarına görə fərqləndiyi, ən yüksək həssaslığın və invaziya intensivliyinin 3–4 aylıq cücələrdə müşahidə olunduğu müəyyən edilmişdir. Yaş artdıqca invaziyanın intensivliyi azalaraq 6 aylıq quşlarda daşıyıcılıq, 8 aylıq və yuxarı yaş qrupunda isə parazit–sahib tarazlığı formalaşmış, eymeriozun nəzarətində mütəmadi dezinvazi

Açar sözlər : Eimeria, patogen, mono-assosiativ invaziyalar, ekstensivlik, intensivlik, koproloji müayinə, reinvaziya

14:01:2026

Автор : Əzizova Aygün Aydın

DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1007

Номер журнала : 2026-1

Страници статьи в журнале : 86-95

Название исследования :
АССОЦИАТИВНЫЕ ИНВАЗИИ ПАРАЗИТОВ EIMERIA У ДОМАШНИХ КУР РАЗНЫХ ВОЗРАСТНЫХ ГРУПП В ГОРНО-ШИРВАНСКОМ ЭКОНОМИЧЕСКОМ РАЙОНЕ И ПРОФИЛАКТИЧЕСКИЕ МЕРЫ ПРОТИВ РИСКОВ

Цель исследования :
Целью исследования являлось определение таксономического состава видов Eimeria, паразитирующих у домашних кур в Горном Ширванском экономическом районе, изучение распространения эймериоза в форме моно- и ассоциативных инвазий, а также анализ возрастных особенностей заражения. Одновременно была оценена эпизоотологическая значимость ассоциативных инвазий и разработаны научные основы эффективных лечебно-профилактических и дезинвазионных мероприятий по борьбе с заболеванием.

Методология исследования :
Были собраны копрологические пробы от 2340 голов домашних кур различных возрастных групп, а полученные результаты проанализированы с учётом возрастных групп. Копрологические исследования проводились по методу Фюллеборна–Дарлинга.

Важность исследовательского приложения :
Эймериоз является широко распространённым паразитарным заболеванием домашних кур в Горном Ширванском экономическом районе, при эпизоотологической динамике которого решающую роль играют возрастной фактор и система ведения хозяйства. Ассоциативные инвазии встречались чаще, чем моноинвазии, и после лечения отмечались случаи реинвазии. Результаты исследования показали, что дезинвазионное средство Almerdehyde обладает высокой эффективностью (96,0 %) против ооцист Eimeria и имеет практическое значение

Результаты исследования :
Установлено, что виды Eimeria широко распространены у домашних кур в Горном Ширванском экономическом районе. Экстенсивность и интенсивность инвазии варьировали в зависимости от возрастных групп: наибольшие показатели были отмечены у цыплят 3–4-месячного возраста, а наименьшая интенсивность — у птиц в возрасте 8 месяцев и старше. Ассоциативные инвазии Eimeria преобладали над моноинвазиями, при этом с увеличением возраста клинические признаки ослабевали, а инвазия протекала преимущественно в субкл

Научная новизна исследования :
Впервые установлено, что у домашних кур Горного Ширванского экономического района паразитируют 6 видов Eimeria, при этом ассоциативные инвазии преобладают, а уровень заражения существенно различается по возрастным группам. Наибольшая восприимчивость и интенсивность инвазии выявлены у цыплят 3–4-месячного возраста. С увеличением возраста интенсивность инвазии снижалась, формируя состояние носительства у 6-месячных птиц и паразитохозяинный баланс у птиц 8 месячного возраста и старше. Обоснована эф

Ключевые слова : Eimeria, патоген, моно- и ассоциативные инвазии, экстенсивность, интенсивность, копрологическое исследование, реинвазия

14:01:2026

Author : Əzizova Aygün Aydın

DOİ 10.30546/2790-5799.01.2026.1007

Number of journal : 2026-1

Page of article in journal : 86-95

Title of the research :
ASSOCIATIVE INVASIONS OF EIMERIA PARASITES IN DOMESTIC CHICKENS OF DIFFERENT AGE GROUPS IN THE MOUNTAINOUS SHIRVAN ECONOMIC REGION AND PREVENTIVE MEASURES AGAINST RISKS

The purpose of the research :
The aim of the study was to determine the taxonomic composition of Eimeria species infecting domestic chickens in the Mountainous Shirvan economic region, to investigate the distribution of coccidiosis in the form of mono- and associative invasions, and to assess age-related characteristics of infection. In addition, the epizootological significance of associative invasions was evaluated, and scientific bases for effective therapeutic, preventive, and disinvasion measures to control the disease

The methodology of the research :
Coprological samples from 2,340 domestic chickens belonging to different age groups were collected, and the results were analyzed according to age groups. Coprological examinations were carried out using the Fülleborn–Darling method.

The practical importance of the research :
Coccidiosis is a widespread parasitic disease of domestic chickens in the Mountainous Shirvan economic region, with age factor and farm management playing a decisive role in its epizootological dynamics. Associative invasions were more prevalent than monoinvasions, and cases of reinvasion were observed after treatment. The results demonstrated that the disinfectant Almerdehyde showed high efficacy (96.0%) against Eimeria oocysts and has practical importance for planning preventive and control me

The results of the research :
The study showed that Eimeria species are widely distributed among domestic chickens in the Mountainous Shirvan economic region. The extensiveness and intensity of infection varied by age group, with the highest values observed in 3–4-month-old chicks and the lowest intensity recorded in birds aged 8 months and older. Associative Eimeria invasions predominated over monoinvasions, and with increasing age, clinical signs weakened, with infection persisting mainly in subclinical and asymptomatic ca

The scientific novelty of research :
The study established that six Eimeria species parasitize domestic chickens in the Mountainous Shirvan economic region, that associative invasions predominate, and that infection differs among age groups. The highest susceptibility and invasion intensity were observed in 3–4-month-old chicks; with increasing age, invasion intensity decreased, resulting in a carrier state in 6-month-old birds and a parasite– host equilibrium in birds aged 8 months and older. The effectiveness of regular disinvasi

Keywords : Eimeria, pathogenicity, mono- and associative invasions extensiveness, intensity, coprological examination, reinvasion.