Müəllif : Hasanova Turana Arzu
06:11:2025
Müəllif : Hasanova Turana Arzu
DOİ : 10.30546/2790-5799.4.2025.4012
Jurnalın nömrəsi : 2025-4
Mıqalənin jurnalda səhifəsi 44-50
Tədqiqatın adı: ÜZÜM SORTLARINDA UNLU ŞEH XƏSTƏLİYİNƏ ONTOGENETİK DAVAMLILIĞIN İNKİŞAF MƏRHƏLƏLƏRİ ÜZRƏ QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ
Tədqiqatın məqsədi :
Üzüm salxımlarında Erysiphe necator tərəfindən törədilən unlu şeh xəstəliyinin fərqli BBCH fenoloji mərhələlərində şiddət dinamikasını qiymətləndirmək və üzüm gilələrinin ontogenetik davamlılığı arasındakı əlaqəni müəyyənləşdirmək
Tədqiqatın metodologiyası :
Unlu şeh xəstəliyinə davamlılıq təbii sirayətlənmə fonunda qiymətləndirilmiş, müşahidələr BBCH 53–89 fenoloji mərhələlərində həyata keçirilmişdir. Salxımlarda xəstəliyin şiddəti Beynəlxalq Bitki Genetik Ehtiyatları İnstitutu tərəfindən təklif edilmiş qiymətləndirmə şkalası əsasında müəyyən edilmiş və Townsend–Heuberger düsturu ilə hesablanmışdır.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti :
Tədqiqatın nəticələri üzüm bağlarında unlu şeh xəstəliyinə qarşı mübarizə strategiyalarının optimallaşdırılmasına, fungisid tətbiqi zamanlamasının fenoloji mərhələlərə uyğunlaşdırılmasına və kimyəvi yükün azaldılmasına imkan verir.
Tədqiqatın nəticələri :
Araşdırma göstərmişdir ki, üzüm sortlarının unlu şeh xəstəliyinə qarşı davamlılığı həm fenoloji inkişaf mərhələlərindən, həm də sortun genetik xüsusiyyətlərindən asılı olaraq dəyişir. Tez və orta tez yetişən sortlarda xəstəliyin şiddəti nisbətən aşağı, orta gec və gec yetişən sortlarda isə daha yüksək olmuşdur. Orta tez yetişən sortların xəstəliyə qarşı tez yetişən sortlardan daha davamlı olması davamlılığın yalnız ontogenetik amillərlə məhdudlaşmadığını nümayiş etdirmişdir.
Tədqiqatın elmi yeniliyi :
Tədqiqat nəticəsində ilk dəfə olaraq yerli üzüm sortlarında unlu şeh xəstəliyinə qarşı ontogenetik davamlılıqla yetişmə vaxtı arasındakı qarşılıqlı əlaqə qiymətləndirilmişdir
Açar sözlər : unlu şeh, Erysiphe necator, üzüm sortları, ontogenetik davamlılıq, BBCH inkişaf mərhələləri
06:11:2025
Автор : Hasanova Turana Arzu
DOİ 10.30546/2790-5799.4.2025.4012
Номер журнала : 2025-4
Страници статьи в журнале : 44-50
Название исследования :
ОЦЕНКА ОНТОГЕНЕТИЧЕСКОЙ УСТОЙЧИВОСТИ СОРТОВ ВИНОГРАДА К МУЧНИСТОЙ РОСЕ НА РАЗЛИЧНЫХ СТАДИЯХ РАЗВИТИЯ
Цель исследования :
Оценить динамику развития мучнистой росы, вызванной Erysiphe necator, на гроздях винограда на различных фенологических стадиях по шкале BBCH и определить взаимосвязь между развитием болезни и онтогенетической устойчивостью ягод.
Методология исследования :
Устойчивость к мучнистой росе оценивалась в условиях естественного инфицирования; наблюдения проводились на фенологических стадиях BBCH 53–89. Интенсивность развития болезни на гроздях определялась на основе шкалы оценки, предложенной Международным Институтом Генетических Ресурсов Растений. и рассчитывалась по формуле Townsend-Heuberger.
Важность исследовательского приложения :
Полученные результаты позволяют оптимизировать стратегии борьбы с мучнистой росой в виноградниках, корректировать сроки применения фунгицидов в соответствии с фенологическими стадиями развития и снижать химическую нагрузку
Результаты исследования :
Установлено, что устойчивость виноградных сортов к мучнистой росе зависит как от фенологической стадии развития, так и от их генетических особенностей. Раннеспелые и среднеранние сорта характеризовались более низкой степенью поражения, в то время как среднепоздние и позднеспелые сорта проявляли более высокую восприимчивость. Более высокая устойчивость
среднеранних сортов по сравнению с раннеспелыми указывает на то, что устойчивость не ограничивается только онтогенетическими факторами.
Научная новизна исследования :
Впервые проведена оценка взаимосвязи между онтогенетической устойчивостью и сроками созревания местных сортов винограда к возбудителю мучнистой росы.
Ключевые слова : мучнистая роса, Erysiphe necator, сорта винограда, онтогенетическая устойчивость фенологические стадии BBCH
06:11:2025
Author : Hasanova Turana Arzu
DOİ 10.30546/2790-5799.4.2025.4012
Number of journal : 2025-4
Page of article in journal : 44-50
Title of the research :
EVALUATION OF ONTOGENETIC RESISTANCE TO POWDERY MILDEW IN GRAPEVINE CULTIVARS ACROSS GROWTH STAGES
The purpose of the research :
The aim of the research was to evaluate the severity dynamics of powdery mildew caused by Erysiphe necator on grape clusters at different BBCH phenological stages and to determine the relation between disease development and the ontogenetic resistance of grape berries.
The methodology of the research :
Resistance to powdery mildew was assessed under natural infection conditions, and observations were conducted across BBCH phenological stages 53–89. Disease severity on clusters was determined using the assessment scale proposed by the International Plant Genetic Resources Institute (IPGRI) and calculated according to the Townsend–Heuberger formula
The practical importance of the research :
The results provide a basis for optimizing powdery mildew management strategies in vineyards, adjusting fungicide application timing according to phenological stages, and reducing chemical load in grape production systems
The results of the research :
The investigation showed that the resistance of grape cultivars to powdery mildew varies depending on both the phenological stage and the genetic characteristics of the cultivars. Early and medium-early ripening cultivars generally exhibited lower disease severity, whereas medium-late and and lateripening cultivars tended to be more susceptible. The higher resistance of medium-early cultivars compared to
early-ripening cultivars indicates that resistance is not solely determined by ontogenetic f
The scientific novelty of research :
For the first time, the relation between ontogenetic resistance and ripening time in local grape cultivars in response to powdery mildew infection was evaluated.
Keywords : powdery mildew, Erysiphe necator, grape cultivars, ontogenetic resistance, BBCH growth stages